411 REFERENCE · Wikipedia
फ़र्डिनेंड बुइसन
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
फ़र्डिनेंड एडवर्ड बुइसन 1930 Ferdinand Buisson.jpg 1930 ऑटोक्रोम (रंगीन फोटोग्राफी) yes 1841 12 20 पेरिस, फ्रांसFerdinand Buisson. nobelprize.org yes 1932 2 16 1841 12 20 थियूलोय-सेंट-एंटोइन, फ्रांस राजनीतिक 1927 में नोबल शांति पुरस्कार
फ़र्डिनेंड बुइसन (फ्रेंच उच्चारण: [fɛʁdinɑ̃ edwaʁ bɥisɔ̃]; 20 दिसंबर 1841 – 16 फरवरी 1932) एक फ्रांसीसी शिक्षाविद, दार्शनिक, शान्तिवाद तथा वामपंथी समाजवादी राजनेता थे। वे फ्रांस में धर्मनिरपेक्ष शिक्षा और मानवाधिकारों के प्रमुख समर्थकों में गिने जाते हैं।
बुइसन ने 1902 से 1906 तक शिक्षा संघ तथा 1914 से 1926 तक मानवाधिकार संघ (एलडीएच) की अध्यक्षता की। शांति और अंतरराष्ट्रीय समझ को बढ़ावा देने के उनके प्रयासों के लिए उन्हें लुडविग क्विडे के साथ संयुक्त रूप से 1927 का नोबेल शांति पुरस्कार प्रदान किया गया।Ferdinand Buisson Ganga Library Inc https://www.blog.gangalib.org/nobel-laureate-peace-prize-buisson-ferinand-1927/
एक शिक्षाविद के रूप में वे फ्रांस के प्राथमिक शिक्षा निदेशक रहे और उन्होंने शिक्षा व्यवस्था में व्यापक सुधारों का समर्थन किया। उन्होंने सेबास्टियन कैस्टेलियो पर एक शोध प्रबंध लिखा, जिसमें उन्होंने उन्हें धार्मिक सहिष्णुता और उदार विचारों के प्रतीक के रूप में प्रस्तुत किया।
बुइसन राष्ट्रीय स्वतंत्र विचारक संघ के अध्यक्ष भी थे। 1905 में उन्होंने उस संसदीय समिति की अध्यक्षता की जिसने फ्रांस में चर्च और राज्य का पृथक्करण लागू करने वाले कानून को तैयार करने में महत्वपूर्ण भूमिका निभाई। धर्मनिरपेक्ष शिक्षा के समर्थन में उनके लंबे संघर्ष ने आधुनिक फ्रांसीसी शिक्षा व्यवस्था को गहराई से प्रभावित किया। वे विशेष रूप से धर्मनिरपेक्षता की अवधारणा को लोकप्रिय बनाने और उसे फ्रांसीसी सार्वजनिक जीवन के एक मूलभूत सिद्धांत के रूप में स्थापित करने के लिए प्रसिद्ध हैं।
जीवनी
फ़र्डिनेंड बुइसन ने लिसे कोंदोर्से में शिक्षा प्राप्त की और बाद में दर्शनशास्त्र में स्नातक की उपाधि अर्जित की। अपने प्रारम्भिक जीवन से ही वे उदारवादी धार्मिक और राजनीतिक विचारों से प्रभावित थे।
उदार प्रोटेस्टेंट विचारधारा के समर्थक बुइसन ने द्वितीय फ्रांसीसी साम्राज्य के दौरान 1866 से 1870 तक स्वेच्छा से स्विट्जरलैंड में निर्वासन का जीवन बिताया। उन्होंने तत्कालीन शासन के प्रति निष्ठा की शपथ लेने से इनकार कर दिया था, क्योंकि यह उनकी धार्मिक और राजनीतिक मान्यताओं के विरुद्ध था।
स्विट्जरलैंड में रहते हुए उन्होंने शिक्षा, उदारवाद और धार्मिक स्वतंत्रता से जुड़े विचारों का अध्ययन और प्रचार जारी रखा। यही अनुभव आगे चलकर उन्हें धर्मनिरपेक्ष शिक्षा, अंतरात्मा की स्वतंत्रता तथा चर्च और राज्य के पृथक्करण के प्रमुख समर्थकों में से एक बनाने में सहायक बना।
फ्रांस लौटने के बाद बुइसन ने शिक्षा सुधारों में महत्वपूर्ण भूमिका निभाई और आगे चलकर फ्रांसीसी गणराज्य की धर्मनिरपेक्ष शिक्षा-व्यवस्था के प्रमुख निर्माताओं में गिने जाने लगे। उनकी सार्वजनिक गतिविधियों का आधार व्यक्तिगत स्वतंत्रता, धार्मिक सहिष्णुता और लोकतांत्रिक मूल्यों के प्रति उनकी प्रतिबद्धता थी।
सन्दर्भ
बाहरी कड़ियाँ
Ferdinand Buisson
Buisson, Ferdinand
"La religion, la morale et la science", F. Buisson, 1900, online and analyzed on BibNum https://web.archive.org/web/20200615145203/https://www.bibnum.education.fr/scienceshumainesetsociales/histoire-de-l-enseignement/la-religion-la-morale-et-la-science-leur-confl 15 June 2020 [click 'à télécharger' for English analysis]
श्रेणी:1841 में जन्मे लोग
श्रेणी:१९३२ में निधन
श्रेणी:नोबल शांति पुरस्कार के प्राप्तकर्ता