411 REFERENCE · Wikipedia
विश्व हिन्दी दिवस
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
thumb|300px|right|दसवें विश्व हिन्दी सम्मेलन (भोपाल) का दृष्य
विश्व हिन्दी दिवस प्रति वर्ष 10 जनवरी को मनाया जाता है। इसका उद्देश्य विश्व में हिन्दी के प्रचार-प्रसार के लिये जागरूकता पैदा करना तथा हिन्दी को अन्तरराष्ट्रीय भाषा के रूप में पेश करना है। विदेशों में भारत के दूतावास इस दिन को विशेष रूप से मनाते हैं। सभी सरकारी कार्यालयों में विभिन्न विषयों पर हिन्दी में व्याख्यान आयोजित किये जाते हैं। विश्व में हिन्दी का विकास करने और इसे प्रचारित-प्रसारित करने के उद्देश्य से विश्व हिन्दी सम्मेलनों की शुरुआत की गई और प्रथम विश्व हिन्दी सम्मेलन 10 जनवरी 1975 को नागपुर में आयोजित हुआ तब से ही इस दिन को 'विश्व हिन्दी दिवस' के रूप में मनाया जाता है। विश्व हिन्दी सचिवालय मॉरिशस में स्थित है।
विश्व हिन्दी दिवस का उद्देश्य
विश्व हिन्दी दिवस का उद्देश्य विश्व में हिन्दी के प्रचार-प्रसार के लिये जागरूकता पैदा करना, करना, हिन्दी के प्रति अनुराग पैदा करनाhttps://www.aajtak.in/literature/story/vishwa-hindi-diwas-geet-a-poem-on-vishwa-hindi-diwas-vishwa-hindi-diwas-2022-special-1389539-2022-01-10 विश्व-हिंदी दिवस गीतः रस बन के बरस जाए भाषा तो वही है आज तक hi 2022-01-10, हिन्दी की दशा के लिए जागरूकता पैदा करना तथा हिन्दी को विश्व भाषा के रूप में प्रस्तुत करना है।अंतर्राष्ट्रीय हिंदी दिवस कब क्यों कैसे https://www.dekhoyaar.com/international-hindi-day/ 8 जनवरी 2020 DekhoYaarमई 2026 InternetArchiveBot
इतिहास
साल 1975 में तत्कालीन प्रधानमंत्री इंदिरा गांधी ने प्रथम विश्व हिंदी सम्मेलन का उद्घाटन किया था।https://www.aajtak.in/education/history/story/world-hindi-day-today-10-jan-world-hindi-day-history-significance-national-hindi-divas-and-world-hindi-day-know-difference-lbse-1389323-2022-01-10 World Hindi Day 2022: आज है विश्व हिंदी दिवस, जानिए राष्ट्रीय हिन्दी दिवस से कैसे है अलग 1975 से भारत, मॉरीशस, यूनाइटेड किंगडम, त्रिनिदाद और टोबैगो, संयुक्त राज्य अमेरिका जैसे विभिन्न देशों में विश्व हिंदी सम्मेलन का आयोजन किया गया। विश्व हिंदी दिवस पहली बार 10 जनवरी, 2006 को मनाया गया था। तब से यह हर साल 10 जनवरी को विश्व हिंदी दिवस मनाया जाता है. भारत के पूर्व प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंह ने 10 जनवरी 2006 को प्रति वर्ष विश्व हिन्दी दिवस के रूप मनाये जाने की घोषणा की थीविश्व हिन्दी दिवस: इन तथ्यों के जरिए जानिए क्यों हिन्दी को सलाम करती है पूरी दुनिया? NDTVIndia 9 जनवरी 2018 https://khabar.ndtv.com/news/career/world-hindi-day-2018-importat-facts-1798286 hi 10 जनवरी 2018 https://web.archive.org/web/20180110121938/https://khabar.ndtv.com/news/career/world-hindi-day-2018-importat-facts-1798286 10 जनवरी 2018 dead । उसके बाद से भारतीय विदेश मंत्रालय ने विदेश में 10 जनवरी 2006 को पहली बार विश्व हिन्दी दिवस मनाया था।https://www.haribhoomi.com/news/india/world-hindi-day-2020-hindi-diwas-difference-hindi-diwas-world-hindi-day-speech-hindi-diwas-date--314734 World Hindi Day : विश्व हिंदी दिवस और राष्ट्रीय हिंदी दिवस में क्या है अंतर faiyaz 2020-01-09 www.haribhoomi.com hi 2020-01-10 https://web.archive.org/web/20200109091850/https://www.haribhoomi.com/news/india/world-hindi-day-2020-hindi-diwas-difference-hindi-diwas-world-hindi-day-speech-hindi-diwas-date--314734 9 जनवरी 2020 dead
हिन्दी के प्रचार-प्रसार में संलग्न प्रमुख संस्थाएँ
{|class='wikitable'
|
1. अक्षरम्
2. अखिल भारतीय अनुवाद परिषद, अहमदाबाद
3. अखिल भारतीय भाषा साहित्य सम्मेलन, भोपाल
4. अखिल भारतीय भाषा साहित्य सम्मेलन, पटना
5. अखिल भारतीय साहित्य कला मंच, मुरादाबाद
6. अखिल भारतीय साहित्य परिषद
7. अखिल भारतीय हिंदी संस्था संघ, दिल्ली
8. अखिल भारतीय हिंदी साहित्य सम्मेलन
9. अखिल भारतीय हिन्दी संस्था संघ, नई दिल्ली
10. अखिल विश्व हिन्दी समिति
11. अंग्रेजी अनिवार्यता विरोधी समिति
12. अंतर्राष्ट्रीय हिंदी समिति, सेलम, एनएच, (अमेरिका)
13. अंतर्राष्ट्रीय हिन्दी समिति, वर्जिनिया (सं॰रा॰अ॰)
14. अपनी भाषा, कोलकाता
15. अरुणाचल नागरी संस्थान, ईटानगर
16. अलबर्टा हिंदी परिषद
17. असम राष्ट्रभाषा प्रचार समिति, गुवाहाटी
18. आन्ध्र प्रदेश हिन्दी प्रचार, हैदराबाद
19. आरा नागरी प्रचारिणी सभा, आरा (बिहार)
20. उत्तर प्रदेश हिन्दी ग्रंथ अकादमी, लखनऊ
21. उत्तर प्रदेश हिन्दी संस्थान, लखनऊ
22. उत्तर प्रदेश हिन्दी संस्थान, लखनऊ
23. ओड़िशा राष्ट्रभाषा परिषद, पुरी
24. कथा यू.के.
25. कर्नाटक महिला हिन्दी सेवा समिति, बंगलुरू
26. कर्नाटक हिन्दी प्रचार समिति, बंगलुरू
27. कहानी लेखन महाविद्यालय, अंबाला
28. कादंबरी, जबलपुर
29. काशी नागरी प्रचारिणी सभा, वाराणसी
30. केंद्रीय सचिवालय, हिंदी परिषद, नई दिल्ली
31. केन्द्रीय अनुवाद ब्यूरो, नई दिल्ली
32. केन्द्रीय सचिवालय हिन्दी परिषद, नई दिल्ली
33. केन्द्रीय हिन्दी निदेशालय, नई दिल्ली
34. केन्द्रीय हिन्दी प्रशिक्षण संस्थान, नई दिल्ली
35. केन्द्रीय हिन्दी समिति
36. केन्द्रीय हिन्दी संस्थान, आगरा
37. केरल हिन्दी प्रचार सभा, तिरूवनंतपुरम
38. केरल हिन्दी साहित्य अकादमी, तिरूवनंतपुरम
39. क्षेत्रीय कार्यान्वयन कार्यालय, राजभाषा विभाग
40. गुजरात विद्यापीठ, अहमदाबाद
41. घनश्यामदास सराफ ट्रस्ट, मुंबई
42. छत्तीसगढ़ प्रदेश हिन्दी साहित्य सम्मेलन, रायपुर
43. जैमिनी अकादमी, पानीपत
44. तमिलनाड़ हिदी अकादमी, चेन्नई
45. दक्षिण भारत हिन्दी प्रचार सभा
46. दक्षिण भारत हिन्दी प्रचार सभा, चेन्नई
47. दक्षिण भारत हिन्दी प्रचार सभा, धाड़वाड़
48. नगर राजभाषा कार्यान्वयन समिति, राजभाषा विभाग
49. नव उन्नयन, नई दिल्ली
50. नागरी प्रचारिणी सभा
51. नागरी लिपि परिषद्
52. नागरी लिपि परिषद्, नई दिल्ली
53. नेपाल हिन्दी साहित्य परिषद
54. पदुमलाल पुन्नालाल बख्शी सृजनपीठ, बिलासपुर
55. परिकल्पना सम्मान
56. परिमल, इलाहाबाद
57. पुरुषोत्तमपुर हिन्दी प्रचार सभा, गंजाम, उड़ीसा
58. पूर्वोत्तर हिन्दी अकादमी, शिलांग
59. बंगीय हिन्दी परिषद, कोलकाता
60. बम्बई हिंदी विद्यापीठ, मुंबई
61. बिहार राष्ट्रभाषा परिषद, पटना
62. बिहार हिन्दी साहित्य सम्मेलन, पटना
63. भारतीय अनुवाद परिषद्, नई दिल्ली
64. भारतीय ज्ञानपीठ, नई दिल्ली
65. भारतीय भाषा परिषद, कोलकाता
66. भारतीय भाषा प्रतिष्ठापन परिषद, वाशी, नवी मुंबई
67. भारतीय भाषा संस्थान, मैसूर
68. भारतीय हिन्दी परिषद, प्रयाग
69. मणिपुर हिन्दी परिषद, इंफाल
70. मध्य प्रदेश राष्ट्रभाषा प्रचार समिति, भोपाल
71. मध्य प्रदेश हिन्दी साहित्य सम्मेलन, ग्वालियर
72. मध्य भारत हिन्दी साहित्य समिति, इंदौर
73. महात्मा गांधी अंतर्राष्ट्रीय हिन्दी विश्वविद्यालय, वर्धा
74. महाराष्ट्र राष्ट्रभाषा सभा, पुणे
75. मातृभाषा विकास परिषद
|
|
75. भारती भाषा संवर्धन संस्थान, दिल्ली
76. माधवराव सप्रे संग्रहालय, भोपाल
77. मानस संगम, कानपुर
78. मारिशस हिन्दी संस्थान, मारिशस
79. मुंबई प्रांतीय राष्ट्रभाषा प्रचार सभा, मुंबई
80. मुंबई हिन्दी विद्यापीठ, मुंबई
81. मैसूर हिंदी प्रचार परिषद, बंगलुरु
82. मोकामा अंचल तुलसी साहित्य परिषद्, मोकामा
83. राजभाषा आयोग
84. राजभाषा कार्यान्वयन समिति
85. राजभाषा विधायी आयोग एवं राजभाषा खंड
86. राजभाषा विभाग
87. राजभाषा संघर्ष समिति, दिल्ली
88. राजस्थान साहित्य अकादमी, उदयपुर
89. राष्ट्रभाषा प्रचार समिति, वर्धा
90. राष्ट्रभाषा महासंघ, मुंबई
91. राष्ट्रभाषा विचार मंच, अम्बाला
92. राष्ट्रीय अनुवाद मिशन
93. राष्ट्रीय हिन्दी परिषद, मेरठ
94. राष्ट्रीय हिन्दी साहित्य सम्मेलन, तिरूवनंतपुरम
95. विक्रमशिला हिन्दी विद्यापीठ, भागलपुर
96. विजय वर्मा मेमोरियल ट्रस्ट, मुंबई
97. विदर्भ हिन्दी साहित्य सम्मेलन, नागपुर
98. विश्व हिन्दी परिषद https://web.archive.org/web/20210111092613/https://www.vishwahindiparishad.org/ 11 जनवरी 2021
99. विश्व हिंदी न्यास समिति
100. विश्व हिन्दी सचिवालय, मारिशस
101. विश्व हिन्दी सम्मेलन
102. विश्व हिन्दी संस्थान
103. विश्वेश्वरानंद वैदिक शोध संस्थान, होश्यारपुर
104. वीरेन्द्र केशव साहित्य परिषद, टीकमगढ़
105. वैज्ञानिक तथा तकनीकी शब्दावली आयोग, नई दिल्ली
106. श्री मध्यभारत हिन्दी साहित्य समिति, इन्दौर
107. श्री हिन्दी साहित्य समिति, भरतपुर
108. संसदीय राजभाषा समिति, नई दिल्ली
109. साहित्य अकादमी, नई दिल्ली
110. साहित्य अकादमी, भोपाल
111. साहित्य मण्डल, नाथद्वारा
112. सृजन सम्मान
113. सौराष्ट्र हिन्दी प्रचार समिति, राजकोट
114. स्वातितिरुनाल बालराम वर्मा
115. हिंदी परिषद, नीदरलैंड्स
116. हिंदी प्रचार सभा, हैदराबाद
117. हिंदी साहित्य सभा, टोरंटो
118. हिंदी सेवी महासंघ, इंदौर
119. हिन्दी अकादमी, दिल्ली
120. हिन्दी अकादमी, दिल्ली
121. हिन्दी परिषद, नीदरलैंड
122. हिन्दी प्रचार–प्रसार संस्थान, जयपुर
123. हिन्दी प्रचारक संघ, तमिलनाडु
124. हिन्दी प्रचारिणी सभा, मारिशस
125. हिन्दी प्रचारिणी सभा, मॉरीशस
126. हिन्दी भवन, नई दिल्ली
127. हिन्दी यूएसए
128. हिन्दी विज्ञान साहित्य परिषद, भा॰ प॰ अ॰ के॰, मुंबई
129. हिन्दी विद्यापीठ, देवघर
130. हिन्दी विद्यापीठ, देवघर
131. हिन्दी विद्यापीठ, हरिद्वार
132. हिन्दी शिक्षण योजना, राजभाषा विभाग
133. हिन्दी शिक्षा संघ दक्षिण अफ़्रीका
134. हिन्दी शिक्षा समिति, उड़ीसा, कटक
135. हिन्दी शिक्षा समिति, जहीराबाद
136. हिन्दी संगठन
137. हिन्दी संगठन, मारिशस
138. हिन्दी समाज, सिडनी
139. हिन्दी संरक्षण संघ
140. हिन्दी सलाहकार समिति
141. हिन्दी साहित्य सम्मेलन, प्रयाग
142. हिन्दी सेवा समिति
143. हिन्दी सेवी महासंघ, इंदौर
144. हिन्दी सोसाइटी, सिंगापुर
145. हिन्दुस्तानी अकादमी
146. हिन्दुस्तानी अकादमी, इलाहाबाद
147. हिन्दुस्तानी प्रचार सभा, मुंबई
148. भारतीय भाषा आंदोलन, दिल्ली
149. भारती प्रसार-परिषद, मुंबई
150. हिंदी आंदोलन परिवार, पुणे
151. हिंदी साहित्य भारती, (वैश्विक), झाँसी उत्तर प्रदेश]]
इन्हें भी देखें
हिन्दी दिवस
विश्व हिन्दी सम्मेलन
विश्व हिन्दी सचिवालय
विदेशों से प्रकाशित हिन्दी की पत्र-पत्रिकायें
भाषाभाषियों की संख्या के अनुसार भाषाओं की सूची
सन्दर्भ
बाहरी कड़ियाँ
हिन्दी की महानता के प्रचार-प्रसार का अवसर है विश्व हिन्दी दिवस (प्रभासाक्षी)
विश्व हिंदी दिवस : विश्व भाषा बनती जन भाषा (डॉ वेदप्रताप वैदिक ; जनवरी २०२२)
अंतराष्ट्रीय हिन्दी दिवसमई 2026 InternetArchiveBot
विश्व में हिन्दी की लोकप्रियता (मधुमती)
हिंदी, संयुक्त राष्ट्रसंघ की भाषा बन कर रहेगी
विदेशों में हिन्दी
अंतरराष्ट्रीय मातृभाषा उत्सव
श्रेणी:हिन्दी
श्रेणी:भारत के प्रमुख दिवस