Skip to main content

  | मौसम…

411 समाचार
Public archive edition · Attributed source reporting with original dates · AI drafts are excluded

411 REFERENCE · Wikipedia

संथाली भाषा

Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.

संथाली ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ भारत, बांग्लादेश, नेपाल, भूटान संताल/संथाल 76 लाख 2001 census – 2011 e18 Santali written in Ol Chiki script.svg 200px ओलचिकी लिपि में "संथाली" शब्द आस्ट्रेलियायी-एशियायी मुंडा उत्तर मुंडा खेरवारी मोहली ओल चिकिP and AR & e-Governance Dept. http://wbpar.gov.in/writereaddata/Issue%20of%20Gazette%20Notification%20issued%20on%2027.02.2014.pdf wbpar.gov.in 30 जनवरी 2025 sat sat संथाली mjx मोहली sant1410 Santali maha1291 Mahali Geographic distribution of Santali language.png 200px संथाली भाषा का भारत में विस्तार thumb|संथाली बोलती एक लड़की। thumb|मयूरभंज पुस्तक मेले में संताली पुस्तकें संताली (sat ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, sat santaɽi Pronounced:) एक मुंडा भाषा है जो दक्षिण एशिया के संथाल लोगों द्वारा बोली जाती है। यह ऑस्ट्रोएशियाटिक भाषाओं के मुंडा उपपरिवार की सबसे व्यापक रूप से बोली जाने वाली भाषा है, जो हो और मुंडारी से संबंधित है, जो मुख्य रूप से असम, बिहार, झारखंड, मिजोरम, ओडिशा, त्रिपुरा और पश्चिम बंगाल के भारतीय राज्यों में बोली जाती है। यह भारतीय संविधान की आठवीं अनुसूची के अनुसार भारत की एक मान्यता प्राप्त क्षेत्रीय भाषा है।Distribution of the 22 Scheduled Languages http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/parta.htm censusindia.gov.in Census of India 20 May 2013 30 जनवरी 2025 7 February 2013 https://web.archive.org/web/20130207163538/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/parta.htm live यह भारत, बांग्लादेश, भूटान और नेपाल में लगभग 7.6 मिलियन लोगों द्वारा बोली जाती है, जो इसे वियतनामी और ख्मेर के बाद तीसरी सबसे अधिक बोली जाने वाली ऑस्ट्रोएशियाटिक भाषा बनाती है। संथाली मुख्य रूप से मौखिक भाषा थी, जब तक कि यूरोपीय मिशनरियों द्वारा इसे बंगाली, ओडिया और रोमन लिपियों में लिखने के लिए विकास नहीं किया गया। आखिरकार, 1925 में रघुनाथ मुर्मू द्वारा ओलचिकी लिपि विकसित की गई। ओल चिकी वर्णमाला है, अन्य भारतीय लिपियों के किसी भी शब्दांश गुणों को साझा नहीं करती है, और अब भारत में संथाली लिखने के लिए इसका व्यापक रूप से उपयोग किया जाता है। इतिहास भाषाविद् पॉल सिडवेल के अनुसार, मुंडा भाषाएँ संभवतः लगभग 4000-3500 साल पहले इंडोचीन से ओडिशा के तट पर पहुँची थीं, और इंडो-आर्यन प्रवास के बाद ओडिशा में फैल गईं।Sidwell, Paul. 2018. Austroasiatic Studies: state of the art in 2018. https://web.archive.org/web/20180522203539/https://www.academia.edu/36689736/Austroasiatic_Studies_state_of_the_art_in_2018 22 May 2018 ग्रेजुएट इंस्टीट्यूट ऑफ लिंग्विस्टिक्स, नेशनल त्सिंग हुआ यूनिवर्सिटी, ताइवान में प्रस्तुति, 22 मई 2018। उन्नीसवीं सदी तक, संथाली की कोई लिखित भाषा नहीं थी और सभी साझा ज्ञान पीढ़ी दर पीढ़ी मौखिक रूप से प्रसारित होते थे। भारत की भाषाओं के अध्ययन में यूरोपीय लोगों की रुचि ने संथाली भाषा के दस्तावेजीकरण के पहले प्रयासों को जन्म दिया। बंगाली, ओडिया और रोमन लिपियों का इस्तेमाल पहली बार 1860 के दशक से पहले यूरोपीय मानवविज्ञानी, लोकगीतकार और मिशनरियों द्वारा संथाली लिखने के लिए किया गया था, जिनमें ए.आर. कैंपबेल, लार्स स्क्रेफ्सरुड और पॉल बोडिंग शामिल थे। उनके प्रयासों के परिणामस्वरूप संथाली शब्दकोश, लोक कथाओं के संस्करण और भाषा की आकृति विज्ञान, वाक्यविन्यास और ध्वन्यात्मक संरचना का अध्ययन हुआ। ओलचिकी लिपि मयूरभंज के भाषाविद् रघुनाथ मुर्मू ने 1925 में संताली के लिए बनाई थी और पहली बार 1939 में इसका प्रचार किया गया।Hembram Phatik Chandra Santhali, a Natural Language 2002 U. Hembram 165 https://books.google.com/books?id=XIlkAAAAMAAJ en संताली लिपि के रूप में ओल चिकी को संताल समुदायों में व्यापक रूप से स्वीकार किया जाता है। वर्तमान में पश्चिम बंगाल, ओडिशा और झारखंड में, ओल चिकी संताली साहित्य और भाषा के लिए आधिकारिक लिपि है।http://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Olck Ol Chiki (Ol Cemet', Ol, Santali) Scriptsource.org 19 March 2015 27 November 2015 https://web.archive.org/web/20151127020321/http://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Olck live http://www.andovar.com/resource-center/languages/santali-localization/ Santali Localization Andovar.com 19 March 2015 17 March 2016 https://web.archive.org/web/20160317004624/http://www.andovar.com/resource-center/languages/santali-localization/ live दिसंबर 2013 में संताली को सम्मानित किया गया जब भारत के विश्वविद्यालय अनुदान आयोग ने राष्ट्रीय पात्रता परीक्षा में भाषा को शामिल करने का फैसला किया ताकि व्याख्याताओं को कॉलेजों और विश्वविद्यालयों में भाषा का उपयोग करने की अनुमति मिल सके।http://www.ugcnetonline.in/Subject_Code_95.pdf Syllabus for UGC NET Santali, Dec 2013 4 January 2020 6 November 2018 https://web.archive.org/web/20181106223817/https://ugcnetonline.in/Subject_Code_95.pdf live भौगोलिक वितरण भारत, बांग्लादेश, भूटान और नेपाल में सात करोड़ से अधिक लोग संथाली बोलते हैं, भारत इसका मूल देश है और यहाँ बोलने वालों की संख्या सबसे अधिक है। 2011 की जनगणना के अनुसार, भारत में कुल 7,368,192 संथाली भाषी हैं (जिसमें 358,579 कुड़माली, 26,399 महली शामिल हैं)।SCHEDULED LANGUAGES IN DESCENDING ORDER OF SPEAKERS' STRENGTH - 2011 http://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-4.pdf census.gov.in 17 December 2019 9 October 2022 https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://censusindia.gov.in/2011census/Language-2011/Statement-4.pdf live ABSTRACT OF SPEAKERS' STRENGTH OF LANGUAGES AND MOTHER TONGUES - 2011 http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf census.gov.in 17 December 2019 14 November 2018 https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf live राज्यवार वितरण झारखंड (2.75 करोड़), पश्चिम बंगाल (2.43 करोड़), ओडिशा (0.86 मिलियन), बिहार (0.46 करोड़), असम (0.21 करोड़) और छत्तीसगढ़ में प्रत्येक में कुछ हज़ार, और पूर्वोत्तर राज्यों त्रिपुरा, अरुणाचल प्रदेश, मिज़ोरम में है।PART-A: DISTRIBUTION OF THE 22 SCHEDULED LANGUAGES-INDIA/STATES/UNION TERRITORIES - 2011 CENSUS http://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Part-A.pdf census.gov.in 17 December 2019 15 April 2022 https://web.archive.org/web/20220415174433/https://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Part-A.pdf live संताली भाषा बोलने वालों की सबसे अधिक सांद्रता संथाल परगना संभाग, साथ ही झारखंड के पूर्वी सिंहभूम और सराइकेला खरसावाँ जिलों, पश्चिम बंगाल के जंगल महल क्षेत्र (झाड़ग्राम, बाँकुड़ा और पुरुलिया जिले) और ओडिशा के मयूरभंज जिले में है। संताली भाषा बोलने वालों के छोटे समूह उत्तरी छोटा नागपुर पठार (हजारीबाग, गिरिडीह, रामगढ़, बोकारो और धनबाद जिले), ओडिशा के बालेसोर और केंदुझार जिले, और पूरे पश्चिमी और उत्तरी पश्चिम बंगाल (बीरभूम, पश्चिम मेदिनीपुर, हुगली, पश्चिम बर्धमान, पूर्व बर्धमान, मालदा, दक्षिण दिनाजपुर, उत्तर दिनाजपुर, जलपाईगुड़ी और दार्जिलिंग जिले), बिहार के (अररिया, कटिहार, पूर्णिया और किशनगंज जिले), और असम के चाय-बागान क्षेत्र (कोकराझार, सोनितपुर, चिरांग और उदलगुरी जिले)। भारत के बाहर, यह भाषा उत्तरी बांग्लादेश के रंगपुर और राजशाही डिवीजनों के साथ-साथ नेपाल में कोशी प्रांत के तराई में मोरंग और झापा जिलों में बोली जाती है। आधिकारिक स्थिति संताली भारत की 22 अनुसूचित भाषाओं में से एक है। इसे झारखंड और पश्चिम बंगाल राज्यों की अतिरिक्त आधिकारिक भाषा के रूप में भी मान्यता प्राप्त है।Second language https://www.indiatoday.in/india/north/story/second-official-language-of-jharkhand-governor-syed-ahmad-143959-2011-10-22 5 30 जनवरी 2025 India Today 22 October 2011 en 14 February 2022 https://web.archive.org/web/20220214083406/https://www.indiatoday.in/india/north/story/second-official-language-of-jharkhand-governor-syed-ahmad-143959-2011-10-22 live Roy Anirban West Bengal to have six more languages for official use https://www.indiatoday.in/india/east/story/west-bengal-mamata-banerjee-recognizes-six-non-bengali-languages-134507-2011-05-27 30 जनवरी 2025 India Today 27 May 2011 en 6 March 2023 https://web.archive.org/web/20230306100207/https://www.indiatoday.in/india/east/story/west-bengal-mamata-banerjee-recognizes-six-non-bengali-languages-134507-2011-05-26 live बोलियाँ संताली की बोलियों में महली शामिल हैं।Glottolog 3.2 – Santali http://glottolog.org/resource/languoid/id/sant1410 glottolog.org en 30 January 2025 9 July 2018 https://web.archive.org/web/20180709154251/http://glottolog.org/resource/languoid/id/sant1410 liveSantali: Paharia language http://globalrecordings.net/en/language/16318 Global recordings network 30 January 2025 en 3 December 2018 https://web.archive.org/web/20181203202736/http://globalrecordings.net/en/language/16318 live हिन्दी और संताली के कुछ तुल्य शब्द हिन्दी - संताली ईख - ᱜᱟᱺᱜᱟᱹᱭ अतिथि. - ᱯᱮᱲᱟ अलंकार - ᱚᱵᱷᱨᱟᱱ आलाप - ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ उधर - ᱚᱱᱛᱮ ईश्वर - ᱵᱚᱝᱜᱟ आप - ᱟᱢ नीचे - ᱞᱟᱛᱟᱨ रोशनी - ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ खाना - ᱫᱟᱠᱟ अतीत - ᱥᱮᱫᱟᱭ अलग - ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ आलिंगन - ᱠᱳᱠᱮ उधार - ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ उत्तर - ᱞᱟᱹᱱᱟᱹᱭ अत्यंत - ᱟᱹᱰᱤ आलोक - ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ झंडा -ᱪᱤᱨघास -ᱛᱟᱥᱟᱫᱽविद्यालय -ᱟᱥᱲᱟ महाविद्यालय -ᱥᱟᱥᱲᱟविज्ञान -ᱥᱟᱸᱲᱮᱸᱥवैज्ञानिक -ᱥᱟᱸᱲᱮᱸᱥᱤᱭᱟᱹ एकांत -- ᱮᱥᱠᱟᱨ अत्याचारी -- ᱰᱟᱴᱠᱟᱵᱽ अंश -- ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ रविवार -- ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ अथवा -- ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ अश्रु -- ᱢᱮᱥᱮ ᱫᱟᱜ अंक -- ᱮᱞ अदालत -- ᱠᱟᱪᱮᱨᱤ अश्लील -- ᱞᱟᱡᱟᱣ ᱯᱟᱲᱟ अकेला -- ᱮᱥᱠᱟᱨ अंधकार -- ᱧᱩᱛ अस्त -- ᱦᱟᱹᱥᱩᱨ अक्षम -- ᱵᱟᱝ ᱡᱩᱨ अधर -- ᱞᱩᱴᱤ अंहंकार -- ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ अक्षर -- ᱚᱞ अधिकार -- ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ आकार -- ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ अखबार -- ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ अधीन -- ᱜᱚᱵᱚᱞ आकाल -- ᱟᱠᱟᱞ अंगड़ाई -- ᱟᱝᱜᱚᱯ अध्ययन -- ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ आकाश -- ᱥᱮᱨᱢᱟ अगर -- ᱡᱩᱫᱤ अध्यापक -- ᱢᱟᱪᱮᱫ आँख -- ᱢᱮᱫ अगला -- ᱞᱟᱦᱟ अनशन -- ᱩᱯᱟᱹᱥ आग -- ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ अगिन वाण -- ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ ᱥᱟᱨ अनाज -- ᱪᱟᱥᱟ आँगन -- ᱨᱟᱪᱟ अंगुठा -- ᱮᱸᱜᱟ ᱠᱟᱹᱴᱩᱵ अनाथ -- ᱴᱩᱣᱟᱹᱨ आघात -- ᱫᱟᱞ अंगुली -- ᱠᱟᱹᱴᱩᱵ अनेक -- ᱟᱭᱢᱟ आँच -- ᱞᱟᱡ अंगोछा -- ᱜᱟᱢᱪᱷᱟ अन्त काल -- ᱜᱩᱡᱩᱜ आज -- ᱛᱮᱦᱮᱧ अंगोठी -- ᱵᱩᱨᱥᱤ अन्दर -- ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ आज्ञा -- ᱟᱸᱫᱮ अग्नि -- ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ अन्धा -- ᱠᱟᱬᱟ आटा -- ᱦᱚᱞᱚᱝ अग्नि वर्षा -- ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ ᱫᱟᱜ अपना -- ᱟᱯᱱᱟᱨ आठ -- ᱤᱨᱟᱹᱞ अग्र -- ᱢᱟᱲᱟᱝ अपमान -- ᱵᱷᱟᱫᱮᱥ आतिथ्य -- ᱯᱮᱲᱟ ᱫᱟᱨᱟᱢ अग्रज -- ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱭᱱᱟ अपराध -- ᱠᱟᱹᱭ आत्मज -- ᱱᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ अग्रिम -- ᱵᱟᱭᱱᱟ अपहरण -- ᱟᱺᱜᱤᱨ आदत -- ᱦᱮᱣᱟ अंग्रेज़ -- ᱤᱝᱜᱽᱨᱮᱡ अपहारन -- ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ आदमी -- ᱦᱚᱲ अंग्रेजी -- ᱤᱝᱜᱽᱨᱟᱡᱤ अभाव -- ᱢᱟᱨᱦᱚᱠ आदर -- ᱥᱟᱫᱮᱨ अचानक -- ᱟᱪᱠᱟ अभिप्राय -- ᱢᱮᱱᱮᱫ आधुनिक -- ᱱᱟᱦᱟᱜ अच्छा -- ᱵᱮᱥ अभिमान -- ᱤᱱᱤᱧ आनन्द -- ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ अंजन -- ᱛᱮᱛᱷᱟ अभिशाप -- ᱥᱟᱨᱟᱯ आप -- ᱟᱢ अजनबी -- ᱟᱱᱟᱹᱲᱤ अमीर -- ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ आपत्ति -- ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ अज्ञान -- ᱞᱮᱞᱦᱟ अमूल्य -- ᱫᱟᱢᱟᱱ आब हवा -- ᱦᱚᱭ ᱫᱟᱜ अज्ञान -- ᱞᱮᱞᱦᱟ अरहर -- ᱨᱟᱦᱮᱲ आम -- ᱩᱞ अड़चन -- ᱟᱠᱚᱴ अरुणेदय -- ᱵᱟᱲᱟ ᱨᱟᱠᱟᱵ आय -- ᱟᱭ अंडा -- ᱵᱤᱞᱤ अरूण -- ᱚᱲᱟᱜ आरंभ -- ᱮᱦᱚᱵ अंत -- ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ अर्थात् -- ᱢᱮᱱᱮᱫ आराम -- ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ अंतड़ी -- ᱞᱟᱡ अर्थी -- ᱢᱟᱺᱬᱤ आलस्य -- ᱟᱥᱠᱮᱛ इन्हें भी देखें ओलचिकी लिपि संताल जनजाति संदर्भ बाहरी कड़ियाँ हिन्दी-संताली शब्दकोश राष्ट्रीय अनुवाद मिशन (एनटीएम) के संताली पृष्ठजनवरी 2025 InternetArchiveBot संथाली भाषा में और उसके बारे में OLAC संसाधन महाली भाषा में और उसके बारे में OLAC संसाधन ऑस्ट्रोएशियाटिक अमूर्त विरासत के लिए RWAAI रिपोजिटरी और कार्यक्षेत्र RWAAI डिजिटल आर्काइव में संताली भाषा श्रेणी:झारखंड की भाषाएँ श्रेणी:बिहार की भाषाएँ श्रेणी:पश्चिम बंगाल की भाषाएँ श्रेणी:ओड़िशा की भाषाएँ श्रेणी:मुण्डा भाषाएँ श्रेणी:भाषा श्रेणी:आदिवासी भाषा