411 REFERENCE · Wikipedia
भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी
भारत की कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) माकपा 200px Communist Party of India (Marxist) सीताराम येचुरी yes y 1964 11 07 ए.के.गोपालन
हरकिशन सिंह सुरजीतज्योति बसु ई.एम.एस. नम्बूदरीपाद भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी वाममोर्चा साम्यवाद वामपंथ red लाल 3 545 #004225 5 245 #004225 नई दिल्ली, भारत स्टूडेंट्स फेडरेशन ऑफ इंडिया ऑल इंडिया किसान सभा 130px भारत https://cpim.org
भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मूल उच्चारण: भारतीय कॉम्युनिस्ट पार्टी) (मार्क्सवादी) (संक्षेप: माकपा) भारत का एक राष्ट्रीय राजनीतिक दल है। इसकी स्थापना भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (वा भारतीय कॉम्युनिस्ट पार्टी) के कुछ नेताओं ने विखण्डित होकर 1964 में की थी। इसका निर्वाचनी चिह्न तीर और कमान है।
स्थापना एवं इतिहास
7 नवम्बर 1964 में भारतीय कॉम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) की स्थापना हुई। इसकी स्थापना कम्युनिस्ट पार्टी (वा कॉम्युनिस्ट पार्टी) के विभाजन से हुई। इसकी स्थापना ई० एम० एस० डाँगे ने की।
मुख्यमंत्रियों की सूची
केरल के मुख्यमंत्री
केरल के मुख्यमंत्रियों की सूची
कुंजी
– पदासीन मुख्यमंत्री
क्रम मुख्यमंत्री नियुक्ति तिथि निवृत्ति तिथि पदावधि विधानसभा१ई० एम० एस० नंबूदरीपाद६ मार्च १९६७१ नवंबर १९६९1967 03 06 1969 11 01तृतीय विधानसभा२ई.कृष्णन नयनारछठीं, ८वीं तथा १०वीं३वी.एस.अच्युतानंदन१८ मई २००६१४ मई २०११2006 05 18 2011 05 14१२वीं विधानसभा४पिणरायि विजयन२५ मई २०१६४ मई २०२६2016 05 25 2026 05 04१४वीं, १५वीं विधानसभाhttps://www.keralacm.gov.in/biography-chief-minister-kerala/ Keral CM ''Official Website 2 नवंबर 2020 1 दिसंबर 2020 https://web.archive.org/web/20201201025929/https://www.keralacm.gov.in/biography-chief-minister-kerala/ dead
पश्चिम बंगाल के मुख्यमंत्री
पश्चिम बंगाल के मुख्यमंत्रियों की सूची
क्रम मुख्यमंत्री नियुक्ति तिथि निवृत्ति तिथि पदावधि विधानसभा१ज्योति बसु२१ जून १९७७५ नवंबर २०००1977 06 21 2000 11 05८वीं, नवीं, १०वीं, ११वीं तथा १२वीं२बुद्धदेव भट्टाचार्य६ नवंबर २०००१३ मई २०११2000 11 06 2011 05 13१२वीं, १३वीं तथा १४वीं
त्रिपुरा के मुख्यमंत्री
त्रिपुरा के मुख्यमंत्रियों की सूची
क्रम मुख्यमंत्री नियुक्ति तिथि निवृत्ति तिथि पदावधि विधानसभा१नृपेन चक्रवर्ती५ जनवरी १९७८५ फरवरी १९८८1978 01 05 1988 02 05चौथी एवं पांचवी२दशरथ देववर्मा१० अप्रैल १९९३११ मार्च १९९८1993 04 10 1998 03 11सातवीं३मानिक सरकार११ मार्च १९९८९ मार्च २०१८1998 03 11 2018 03 09८वीं, नवीं एवं १०वीं
सांसदों की सूची
लोकसभा अध्यक्ष
लोकसभा अध्यक्ष#पदाधिकारियों की सूची
{|class="wikitable" cellpadding="5" style="text-align:center; font-size=95%;"
|-
! क्रम
! लोकसभा
! अध्यक्ष
! नियुक्ति तिथि
! निवृत्ति तिथि
! संदर्भ
|-
! १
| चौदहवीं लोकसभा
| सोमनाथ चटर्जी
| ४ जून २००४
| ३१ मई २००९
|[http://164.100.47.193/speakerloksabhahindi/former%20speakers/snchatterge.htm सोमनाथ चटर्जी ''लोकसभा अध्यक्ष का कार्यालय]10 बार सांसद रह चुके सोमनाथ चटर्जी को एक चूक से गंवाना पड़ा लोकसभा का अध्यक्ष पद navodayatimes.in नई दिल्ली 13 अगस्त 2018</ref>
|-
|}
राज्यसभा
राज्य निर्वाचित सांसद नियुक्ति तिथि निवृत्ति तिथि टीप पश्चिम बंगाल विकास रंजन भट्टाचार्य ३ अप्रैल २०२० २ अप्रैल २०२६ केरल ईलमराम करीम २ जुलाई २०१८ १ जुलाई २०२४ व़ी. शिवदासन २४ अप्रैल २०२१ २३ अप्रैल २०२७ जॉन ब्रिटास २४ अप्रैल २०२१ २३ अप्रैल २०२७ ए.ए. रहीम ३ अप्रैल २०२२ २ अप्रैल २०२८
सत्रहवीं लोकसभा
राज्य निर्वाचन क्षेत्र निर्वाचित सांसद तमिलनाडु कोयंबतूर पी. आर. नटराजन मदुरै एस वेंकटेशन केरल आलप्पुड़ा ए. एम. आरिफ़
संघटनात्मक संरचना
महासचिव
वर्तमान महासचिव- एम ए बेबी
पूर्व महासचिव-
क्रममहासचिवकार्यकाल१पुच्चलापल्ली सुंदरय्या1964-78२ई० एम० एस० नंबूदरीपाद1978-92३हरकिशन सिंह सुरजीत1992-2005४प्रकाश करात2005-15५सीताराम येचुरी2015 से वर्तमान
सीताराम येचुरी बने सीपीएम के नए महासचिव https://web.archive.org/web/20220405035009/https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/hindi/india/2015/04/150419_cpm_yechuri_dp.amp?amp_js_v=a6&_gsa=1&usqp=mq331AQFKAGwASA%3D#aoh=16041263984423&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&_tf=From%20%251%24s&share=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fhindi%2Findia%2F2015%2F04%2F150419_cpm_yechuri_dp.amp%23aoh%3D16041263984423%26referrer%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.google.com%26amp_tf%3DFrom%2520%25251%2524s 5 अप्रैल 2022 ''bbc.com BBC News हिंदी 19 अप्रैल 2015सीताराम येचुरी फिर सीपीएम के महासचिव बने https://web.archive.org/web/20220405035009/https://www-india-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.india.com/hindi-news/india-hindi/sitaram-yechury-re-elected-cpm-general-secretary-at-hyderabad-congress-3014573/amp/?amp_js_v=a6&_gsa=1&usqp=mq331AQFKAGwASA%3D#aoh=16041263984423&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&_tf=From%20%251%24s&share=https%3A%2F%2Fwww.india.com%2Fhindi-news%2Findia-hindi%2Fsitaram-yechury-re-elected-cpm-general-secretary-at-hyderabad-congress-3014573%2F 5 अप्रैल 2022 ''www.india.com 22 अप्रैल 2018
पोलितब्यूरो२२वीं पार्टी कांग्रेस<ref>माकपा की केंद्रीय समिति में बड़ा बदलाव, एक साथ 19 नए चेहरों की एंट्री https://web.archive.org/web/20220405035010/https://www-aajtak-in.cdn.ampproject.org/v/s/www.aajtak.in/amp/india/story/cpi-m-central-panel-faces-polit-bureau-sitaram-yechury-544044-2018-04-23?amp_js_v=a6&_gsa=1&usqp=mq331AQFKAGwASA%3D#aoh=16041272450498&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&_tf=From%20%251%24s&share=https%3A%2F%2Fwww.aajtak.in%2Findia%2Fstory%2Fcpi-m-central-panel-faces-polit-bureau-sitaram-yechury-544044-2018-04-23 5 अप्रैल 2022 aajtak.in आजतक नई दिल्ली 23 अप्रैल 2018
सीताराम येचुरी, महासचिव
प्रकाश करात, पूर्व महासचिव
एस. रामचंद्रन पिल्लै
विमान बोस
माणिक सरकार, पूर्व मुख्यमंत्री, त्रिपुरा
वृंदा करात
पिणरायि विजयन, भूतपूर्व मुख्यमंत्री, केरल
हन्नान मुल्ला
कोडियारी बालकृष्णन
सूर्यकांत मिश्र
एम. ए. बेबी
मोहम्मद सलीम
सुभाषिणी अली
बी. वी. राघवुलु
जी.रामकृष्णन
तपन सेन
नीलोत्पल बसु
चुनावी इतिहास
लोकसभा चुनाव २००४
सन् २००४ के लोकसभा चुनावों में माकपा ने अपने चुनावी इतिहास का सर्वश्रेष्ठ प्रदर्शन करते हुए भारत के विभिन्न राज्यों में कुल ४३ स्थानों पर जीत सुनिश्चित करने में सफलता प्राप्त की।
राज्य सीटें लड़ीं सीटें जीतीं +/- मत %आंध्र प्रदेश१११ १.०४केरल१३१२४ ३१.५२तमिलनाडु२२२ २.८७पश्चिम बंगाल३२२६५ ३८.५७त्रिपुरा२२६८.८०कुल६९४३१० ५.६६
लोकसभा चुनाव २००९
राज्य सीटें लड़ीं सीटें जीतीं +/- मत %आंध्र प्रदेश०१ १.२७केरल१४४८ ३०.४८तमिलनाडु२११ २.२०पश्चिम बंगाल३३९१७ ३३.१०त्रिपुरा२२६१.६९कुल८२१६२७ ५.३३
लोकसभा चुनाव २०१४
राज्य सीटें लड़ीं सीटें जीतीं +/- मत %केरल१४५१ तमिलनाडु२०१ पश्चिम बंगाल३३२७ त्रिपुरा२२कुल९५९७
लोकसभा चुनाव २०१९
लोकसभा चुनाव २०१९ मेंं वाममोर्चे के प्रत्याशियों की सूची
लोकसभा चुनाव २०१९ में माकपा''' का प्रदर्शन अपेक्षाकृत नहीं रहा एवं पार्टी केवल ३ सीटों तक सिमट कर रह गयी, जिनमें २ सीटें तमिलनाडु से तथा १ सीट केरल से प्राप्त हुईं। तीन दशक से भी अधिक समय तक पश्चिम बंगाल की सत्ता में रहने वाली पार्टी का राज्य में खाता तक नहीं खुला, इसी प्रकार त्रिपुरा की भी दोनों सीटें पार्टी के हाथ से निकल गईंं। एकमात्र केरल राज्य में जहां सन् २०१६ से वाममोर्चे की सरकार है एक सीट अपने दम पर पार्टी ने जीती।34 साल तक किया एकछत्र राज, अब उम्मीदवारों की जमानत बचाने की हैसियत नहीं ''India.com हिन्दी, नई दिल्ली, २४ मई २०१९
राज्य सीटें प्राप्त मत लड़ीं जीतीं +/- % मतकेरल१४१४ २५.९७५२,६६,५१०तमिलनाडु२२२ २.४३१०,१८,२२५पश्चिम बंगाल३१०२ ६.३४३५,९४,२८३त्रिपुरा२०२ १७.५३,७२,७८९योग६९३६ १.७७१,०७,४४,९०८Performance of National Parties- 2019 General Elections ''Election Commission of India, Elections, 2019(17th Lok Sabha) official website www.eci.gov.in
केरल विधानसभा चुनाव २०२६
मई २०२६ में केरल विधानसभा चुनाव हुए। इसमें सतारूढ़ वामपंथी लोकतांत्रिक मोर्चे की पराजय हुई। कुछ लोगों का विचार है कि इसी के साथ भारत से वामपन्थ का अन्त हो गया है। क्या भारत से कम्युनिस्ट आंदोलन विदा हो गया है ?
इन्हें भी देखें
भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी
ऑल इंडिया फ़ॉरवर्ड ब्लॉक
रेव़िलूशनरी सोशलिस्ट पार्टी
सन्दर्भ
श्रेणी:भारत के राष्ट्रीय राजनीतिक दल
श्रेणी:साम्यवादी पार्टियाँ