411 REFERENCE · Wikipedia
शुलामिथ फ़ायरस्टोन
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
शुलामिथ फ़ायरस्टोन 1970 में शुलामिथ Shulamith Bath Shmuel Ben Ari FeuersteinFox Margalit Shulamith Firestone, Feminist Writer, Dies at 67 https://www.nytimes.com/2012/08/31/nyregion/shulamith-firestone-feminist-writer-dies-at-67.html The New York Times August 30, 2012 harv 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20190801032421/https://www.nytimes.com/2012/08/31/nyregion/shulamith-firestone-feminist-writer-dies-at-67.html 1 अगस्त 2019 live January 7, 1945 ओटावा, ओंटेरियो, कनाडा 2012 08 28 1945 01 07 न्यू यॉर्क शहर, संयुक्त राज्य Washington University (BA) Art Institute of Chicago (Bachelor of Fine Arts) तिरज़ा फ़ायरस्टोन (बहन) शुलामिथ "शूली" फायरस्टोन (अंग्रेज़ी- Shulamith"Shulie" Firestone, जनवरी 7, 1945 - अगस्त 28, 2012) http://www.tabletmag.com/scroll/110721/shulamith-firestone-1945-2012 Shulamith Firestone (1945-2012) Butnick Stephanie August 30, 2012 Tablet Magazine 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20120901032211/http://www.tabletmag.com/scroll/110721/shulamith-firestone-1945-2012 1 सितंबर 2012 live एक कनाडाई मूल की अमेरिकी कट्टरपंथी नारीवादी थीं। वे कट्टरपंथी नारीवाद और नारीवाद की दूसरी-लहर के शुरुआती दौर में इस आंदोलन का नेतृत्व करने वालों में से थीं। फायरस्टोन तीन कट्टरपंथी-नारीवादी समूहों की एक संस्थापक सदस्य थीं: न्यूयॉर्क रेडिकल वीमेन, रेडस्टॉकिंग और न्यूयॉर्क रेडिकल फेमिनिस्ट। वे आज भी मार्क्सवादी नारीवाद का सबसे प्रमुख चेहरा मानी जाती हैं। वे 1960 के दशक में राजनीति में भी सक्रिय रहीं।
1970 में उन्होंने द डायलेक्टिक ऑफ सेक्स: द केस फॉर फेमिनिस्ट रिवोल्यूशन लिखी, जो एक प्रभावशाली नारीवादी पाठ बन गई। Benewick, Robert and Green, Philip (1998). "Shulamith Firestone 1945–". The Routledge Dictionary of Twentieth-Century Political thinkers. 2nd edition. Routledge, pp. 65–67. नाओमी वुल्फ (अमेरिकी नारीवादी लेखिका) ने 2012 में इस पुस्तक के बारे में कहा: "यह पुस्तक दूसरी-लहर नारीवाद के लिए मील का पत्थर है, इसे पढ़े बिना कोई भी यह नहीं समझ सकता है कि नारीवाद कैसे विकसित हुआ है।" http://thevillager.com/2012/08/30/shulamith-firestone-radical-feminist-wrote-best-seller-67/ Shulamith Firestone, radical feminist, wrote best-seller, 67 Anderson Lincoln August 30, 2012 The Villager 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20180803044437/http://thevillager.com/2012/08/30/shulamith-firestone-radical-feminist-wrote-best-seller-67/ 3 अगस्त 2018 dead
प्रारंभिक जीवन और शिक्षा
शुलामिथ फ़ायरस्टोन का जन्म 7 जनवरी, 1945 Encyclopedia of World Biography. Ed. Tracie Ratiner. Vol. 27. 2nd ed. Detroit: Gale, 2007. p129-131. को कनाडा के ओटावा शहर में एक यहूदी परिवार में हुआ था। उनके पिता ने किशोरावस्था में रूढ़िवादी यहूदी धर्म अपना लिया था और द्वितीय विश्व युद्ध में अपनी सेवाएँ दी थी। सुसान फलूदी के अनुसार, फ़ायरस्टोन के पिता ने धर्मपरिवर्तन के उत्साह के साथ अपने बच्चों पर कड़ा नियंत्रण रखा। उनकी एक बहन, तिरज़ा फ़ायरस्टोन ने फालुदी को बताया, "मेरे पिता ने शूली पर अपना सारा गुस्सा उतारा।" शुलामिथ ने परिवार में होने वाले लैंगिक भेदभाव के खिलाफ आवाज़ उठाई; जब उनके पिता ने उनसे यह अपेक्षा की कि वे अपने भाई का बिस्तर ठीक करें, सिर्फ़ इसलिए "क्योंकि, तुम एक लड़की हो"। दूसरी बहन लीया फायरस्टोन सेगी ने बताया कि पिता और बेटी में रिश्ते इतने ख़राब थे कि वे दोनों एक-दूसरे को मारने की धमकी दिया करते थे। https://www.newyorker.com/magazine/2013/04/15/death-of-a-revolutionary Death of a Revolutionary Faludi Susan April 15, 2013 The New Yorker 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20200403155422/https://www.newyorker.com/magazine/2013/04/15/death-of-a-revolutionary 3 अप्रैल 2020 live
बाद में शुलामिथ नारीवादी स्वयंसेवक कार्य में जुट गयीं।
लेखन
द डायलेक्टिक ऑफ सेक्स: द केस फॉर फेमिनिस्ट रिवोल्यूशन (1970) सेकंड-वेव फेमिनिज्म का एक क्लासिक पाठ बन गया। यह फायरस्टोन की पहली किताब थी और जब वह सिर्फ 25 साल की थी तब प्रकाशित हुई थी। https://www.nytimes.com/2012/08/31/nyregion/shulamith-firestone-feminist-writer-dies-at-67.html Shulamith Firestone, Feminist Writer, Dies at 67 Fox Margalit 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20190801032421/https://www.nytimes.com/2012/08/31/nyregion/shulamith-firestone-feminist-writer-dies-at-67.html 1 अगस्त 2019 liveपुस्तक में, फायरस्टोन ने सेक्स के आधार पर इतिहास केएक भौतिकवादी दृष्टिकोण को विकसित करने की मांग की।The Dialectic of Sex: The Case for Feminist Revolution Firestone Shulamith 1970 William Morrow and Company New York 25 harv इसके अलावा पुस्तक में एक महिला उत्पीड़न रहित समाज की कल्पना भी की गई है, जो फ़ायरस्टोन के मुताबिक़ आदर्श समाज है। https://www.taylorfrancis.com/books/e/9781317192763 संग्रहीत प्रति 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20190407191348/https://www.taylorfrancis.com/books/e/9781317192763 7 अप्रैल 2019 dead
द डायलेक्टिक अव सेक्स (1970)
Just as to ensure elimination of economic classes requires the revolt of the underclass (the proletariat) and, in a temporary dictatorship, their seizure of the means of production, so to assure the elimination of sexual classes requires the revolt of the underclass (women) and the seizure of control of reproduction: not only the full restoration to women of ownership of their own bodies, but also their [temporary] seizure of control of human fertility—the new population biology as well as all the social institutions of child-bearing and child-rearing. ... [T]he end goal of feminist revolution must be, unlike that of the first feminist movement, not just the elimination of male privilege but of the sex distinction itself: genital differences between human beings would no longer matter culturally.Firestone 1970 11जिस तरह आर्थिक वर्गों के उन्मूलन को सुनिश्चित करने के लिए अंडरक्लास (सर्वहारा) के विद्रोह की आवश्यकता होती है, और एक अस्थायी तानाशाही में, उत्पादन के साधनों की जब्ती चाहिए होती है, इसी प्रकार लैंगिक वर्गों के उन्मूलन को सुनिश्चित करने के लिए अंडरक्लास (महिलाओं) के विद्रोह की आवश्यकता है और प्रजनन के साधनों की जब्ती अनिवार्य है- न केवल अपने शरीर पर महिलाओं का पूर्ण रूप से स्वामित्व, बल्कि [अस्थायी रूप से] उनके मानव प्रजनन क्षमता के साधनों पर नियंत्रण स्थापित करना- नई आबादी जीव विज्ञान के साथ-साथ बच्चे पैदा करने वाले सभी सामाजिक संस्थानों और बाल-पालन पर नियंत्रण ...नारीवादी क्रांति का अंतिम लक्ष्य, पहले नारीवादी आंदोलन के विपरीत, न केवल पुरुष विशेषाधिकार के उन्मूलन, बल्कि लिंग भेद स्वयं का ही उन्मूलन : मानव के बीच जननांग के अंतर सांस्कृतिक रूप से मायने नहीं रखेंगे।
फायरस्टोन ने राजनीति के कट्टरपंथी नारीवादी सिद्धांत में सिगमंड फ्रायड, विल्हेम रीच, कार्ल मार्क्स, फ्रेडरिक एंगेल्सऔर सिमोन द बोउआर के विचारों को संश्लेषित किया।Rich, Jennifer (2014) [2007]. Modern Feminist Theory. Penrith: Humanities-Ebooks LLP, pp. 21ff. 978-1-84760-023-3
अपनी पुस्तक के भीतर, फायरस्टोन का दावा है कि आधुनिक समाज तब तक वास्तविक रूप से लैंगिक बराबरी हासिल नहीं कर सकता जब तक कि महिलाओं की पहचान को उनके जैविक लक्षणों से अलग नहीं कर दिया जाता जाता। यानी महिला होना किसी मनुष्य की पहचान का, उसके अस्तित्व का अपने आप में एक अलग पहलू माना जाए, ऐसा जो कि महिला होने के सार को केवल उनके जननांग दूसरों से अलग होने तक सीमित न रखे। वे यह भी दावा करती हैं कि फ्रायड और मार्क्स ने एक बात नज़रअंदाज़ कर दी थी, जिसे वे "सेक्स वर्ग" (क्लास) बताती हैं (जो कि मार्क्स की बताई वर्कर क्लास/ कामगार वर्ग से भिन्न है)। जहाँ मार्क्स यह कहते हैं कि सर्वहारा (कामगार-मज़दूर) शोषित वर्ग हैं, और उनके शोषण से निजात पाने के लिए सर्वहारा-क्रांति करने की सलाह देते हैं, फ़ायरस्टोन का मानना है कि महिलाएँ भी अपने आप में एक अलग शोषित वर्ग हैं, जिसे अब तक नज़रंदाज किया गया है। स्त्री-पुरुष में जैविक अंतर का तर्क देकर समाजी तौर पर लिंगभेद को उचित ठहराया जाता है।
महिलाओं के द्वारा लगाए गए बोझ (लिंग असमानता) पितृसत्तात्मक सामाजिक ढांचे से उत्पन्न होते हैं। फ़ायरस्टोन ने तर्क दिया कि यह सोच महिलाओं के शरीर और उसकी भिन्नता के कारण पैदा हुई- विशेष रूप से गर्भावस्था, प्रसव और बच्चे के पालन-पोषण से होने वाले शारीरिक, सामाजिक और मनोवैज्ञानिक नुकसान।http://jwa.org/encyclopedia/article/firestone-shulamith Shulamith Firestone, 1945–2012 Ackelsberg Martha March 1, 2009 Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia Jewish Women's Archive June 24, 2010 https://web.archive.org/web/20190405204733/https://jwa.org/encyclopedia/article/firestone-shulamith 5 अप्रैल 2019 live उस समय के कई अन्य नारीवादियों के विपरीत (जिन्होंने अपने तर्क में महिला अस्तित्व को श्रेष्ठतर बताया), फायरस्टोन ने स्वतंत्र रूप से स्वीकार किया कि पुरुषों और महिलाओं के बीच जैविक अंतर हैं। हालांकि, उन्होंने यह भी स्पष्ट किया कि भले ही ये अंतर वास्तविक क्यों न हों, लेकिन इन्हें एक (लैंगिक) समूह का दूसरे के ऊपर पूर्वाग्रह या श्रेष्ठता की नींव के रूप में नहीं माना जा सकता। फायरस्टोन यह भी जोर देकर कहती हैं कि मानव होने का अर्थ है प्रकृति से ऊपर उठना,Halbert Deborah February 17, 2007 Information, Community, and Society SHULAMITH FIRESTONE: Radical feminism and visions of the information society 115–135 10.1080/1369118042000208933 वे कहती हैं, "हम अब प्रकृति का हवाला देकर पर एक भेदभावपूर्ण लैंगिक वर्ग प्रणाली के रखरखाव को उचित नहीं ठहरा सकते।"
उन्होंने माना कि सेक्स-वर्ग को ख़त्म के लिए आवश्यक है कि महिलाएँ प्रजनन के साधनों पर नियंत्रण सम्भालें।Sydie, R. A. (1994). Natural women, cultured men: a feminist perspective on sociological theory https://web.archive.org/web/20190407181337/https://books.google.com/books?id=bqwkYwHdmc8C&pg=PA143 7 अप्रैल 2019 , University of British Columbia Press, p. 144. उन्होंने गर्भावस्था और बच्चे के जन्म को एक "बर्बर" प्रक्रिया बताया (उनकी एक दोस्त ने बच्चे को जन्म देने के दौरान होने वाले दर्द की तुलना "शौच में कद्दू निकालने" से की)। उन्होंने एकल परिवार (nuclear family) को महिला उत्पीड़न का प्रमुख स्रोत माना। गर्भनिरोधक, इन विट्रो फ़र्टिलाईज़ेशन (IVF) और अन्य अग्रिमों का मतलब था कि एक दिन मैथुन की प्रक्रिया (सेक्स) गर्भावस्था और बच्चे के पालन-पोषण से अलग हो जाएगी, और तब महिलाएं मुक्त हो सकती हैं। हालांकि, फ़ायरस्टोन ने प्रजनन को एक कदम आगे ले जाने की उम्मीद भी की, एक ऐसा चरण जिसमें इसे महिला शरीर से पूरी तरह से अलग कर दिया जाए। उन्होंने "बोतलबंद बच्चे" के रूप में संदर्भित एक नए प्रकार के कृत्रिम प्रजनन के उद्भव का आग्रह किया, हालांकि इस तरह की क्रिया के लिए हमारे पास इन विट्रो के रूप में निकटतम विकल्प है, हम अभी तक फायरस्टोन के अंतिम लक्ष्य तक नहीं पहुंच पाए हैं।https://www.youtube.com/watch?v=t_jIOt6WIT4
फायरस्टोन उस विषमता की भी आलोचना करती है जो विषमलैंगिक (heterosexual) पालन-पोषण और बाल विकास में मौजूद है। उन्होंने तर्क दिया कि तीन चीज़ें बच्चों की विकसित होने में बाधा बनती हैं-
उनकी शिक्षा,
सामाजिक पदानुक्रम में उनके पद का पहले से तय होना,
और उनके जीवन में वयस्कों की तुलना में "कम महत्व" मिलना ।
इसी कारण माँओँ की अपने बच्चों से अपेक्षाएँ और उनके लिए दायित्व बढ़ गए हैं। इस बारे में फ़ायरस्टोन यह उम्मीद जताती हैं कि समाज एक दिन इससे आगे बढ़ जाएगा। माँओँ और बच्चों का एक-दूसरे पर इस प्रकार से निर्भर होना बच्चे का शारीरिक रूप से शोषण होने सम्भावना बढ़ाता है, और उन्हें आर्थिक रूप से स्वतंत्र होने और अपनी इच्छा से यौन आग्रह करने के अवसर से वंचित करती है। Further Adventures of The Dialectic of Sex: Critical Essays on Shulamith Fireston Merck Mandy Sandford Stella 2010 Springer 9780230109995 1–6
मृत्यु और विरासत
28 अगस्त 2012 को उनके अपार्टमेंट के मालिक द्वारा फ़ायरस्टोन को उनके न्यूयॉर्क अपार्टमेंट में मृत पाया गया।http://www.thevillager.com/?p=7172 Shulamith Firestone, radical feminist, wrote best-seller, 67 Anderson, Lincoln August 30, 2012 The Villager 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20200403155046/http://www.thevillager.com/?p=7172 3 अप्रैल 2020 dead उनकी बहन, लेया फ़ायरस्टोन सेगी के अनुसार, उनकी मृत्यु प्राकृतिक कारणों से हुई। उनकी मौत की पुष्टि न्यूयॉर्क सिटी मेडिकल एक्जामिनर कार्यालय द्वारा की गई थी; रिपोर्टों के अनुसार, वह एक पुनर्जीवित फैशन में रहती थी और बीमार थी। http://www.tabletmag.com/scroll/110721/shulamith-firestone-1945-2012 Shulamith Firestone (1945-2012) Butnick Stephanie August 30, 2012 Tablet Magazine 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20120901032211/http://www.tabletmag.com/scroll/110721/shulamith-firestone-1945-2012 1 सितंबर 2012 live सुसान फलुदी द्वारा एक सराहनीय निबंध में, जो फायरस्टोन की मृत्यु के कई महीनों बाद प्रकाशित हुआ, द न्यू यॉर्कर पत्रिका ने उनके निधन की परिस्थितियों को और विस्तृत कर दिया, जिसमें उन्होंने सिज़ोफ्रेनिया के साथ फ़ायरस्टोन के दशकों के लंबे संघर्ष का हवाला दिया - जैसे स्व-प्रेरित भुखमरी की अटकलों के साथ (संभावित योगदान कारकों के रूप में)। https://www.newyorker.com/magazine/2013/04/15/death-of-a-revolutionary Death of a Revolutionary Faludi Susan April 15, 2013 The New Yorker 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20200403155422/https://www.newyorker.com/magazine/2013/04/15/death-of-a-revolutionary 3 अप्रैल 2020 liveउनकी स्मृति में एक स्मारक सेवा की व्यवस्था की गई थी। https://www.newyorker.com/magazine/2013/04/15/death-of-a-revolutionary Death of a Revolutionary 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20200403155422/https://www.newyorker.com/magazine/2013/04/15/death-of-a-revolutionary 3 अप्रैल 2020 live
कई महिला-अध्ययन कार्यक्रमों में अभी भी द डायलेक्टिक अव सेक्स का पाठ्यपुस्तक के रूप में का प्रयोग किया जाता है। इसकी सिफारिशें, जैसे कि बच्चों को एक लिंग तटस्थ ढंग में बड़ा करना, फायरस्टोन के आदर्शों को रेखांकित करती हैं। https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/08/eulogy-for-a-sex-radical-shulamith-firestones-forgotten-feminism/261834/ Eulogy for a Sex Radical: Shulamith Firestone's Forgotten Feminism Chertoff Emily 31 August 2012 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20190405204740/https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/08/eulogy-for-a-sex-radical-shulamith-firestones-forgotten-feminism/261834/ 5 अप्रैल 2019 live
कार्य
(1968)। "अमेरिका में महिला अधिकार आंदोलन: एक नया दृश्य" । प्रथम वर्ष से नोट्स । न्यूयॉर्क: न्यूयॉर्क रेडिकल महिलाएं।
(1968)। "जीनत रंकिन ब्रिगेड: वुमन पावर?" । प्रथम वर्ष से नोट्स । न्यूयॉर्क: न्यूयॉर्क रेडिकल महिलाएं।
(1968)। "गर्भपात पर", प्रथम वर्ष से नोट्स । न्यूयॉर्क: न्यूयॉर्क रेडिकल महिलाएं।
(1968)। "जब महिलाएं सेक्स के बारे में रैप करती हैं" । प्रथम वर्ष से नोट्स । न्यूयॉर्क: न्यूयॉर्क रेडिकल महिलाएं।
(1968), एड। प्रथम वर्ष से नोट्स । न्यूयॉर्क: न्यूयॉर्क रेडिकल महिलाएं।
(1970), एड। दूसरे वर्ष से नोट्स । न्यूयॉर्क: न्यूयॉर्क रेडिकल महिलाएं।
(1970)। द डायलेक्टिक ऑफ सेक्स: द केस फॉर फेमिनिस्ट रिवोल्यूशन । न्यूयॉर्क: विलियम मोरो एंड कंपनी।
(1971), ऐनी कोएड्ट के साथ, eds। तृतीय वर्ष से नोट्स । न्यूयॉर्क: न्यूयॉर्क रेडिकल महिलाएं।
(1998)। वायुहीन रिक्त स्थान । न्यूयॉर्क: सेमीटैक्स (ई) ।
टिप्पणियाँ
सन्दर्भ
26em
बाहरी कड़ियाँ
https://www.theguardian.com/world/2012/sep/06/shulamith-firestone Shulamith Firestone obituary Bindel Julie September 6, 2012 The Guardian 5 अगस्त 2019 https://web.archive.org/web/20190805155623/https://www.theguardian.com/world/2012/sep/06/shulamith-firestone 5 अगस्त 2019 live
The Second Wave: A Reader in Feminist Theory Firestone Shulamith Routledge 1997 9780415917612 Nicholson Linda New York 19–26 The Dialectic of Sex The Second Wave: A Reader in Feminist Theory Firestone Shulamith Routledge 1997 9780415917612 Nicholson Linda New York 19–26 The Dialectic of Sex The Second Wave: A Reader in Feminist Theory Firestone Shulamith Routledge 1997 9780415917612 Nicholson Linda New York 19–26 The Dialectic of Sex
http://mitpress.mit.edu/catalog/item/default.asp?tid=8853&ttype=2 Airless Spaces The MIT Press https://web.archive.org/web/20100801062131/http://mitpress.mit.edu/catalog/item/default.asp?ttype=2&tid=8853 1 August 2010 dead 24 June 2010
श्रेणी:२०१२ में निधन
श्रेणी:1945 में जन्मे लोग
श्रेणी:नारीवादी
श्रेणी:अमेरिकी नारीवादी
श्रेणी:यहूदी नारीवादी
श्रेणी:आमूल नारीवादी
श्रेणी:नारीवाद अध्ययन विद्वान
श्रेणी:अमेरिकी नारीवादी लेखक
श्रेणी:कनाडाई नारीवादी
श्रेणी:यहूदी समाजवादी
श्रेणी:२०वीं सदी के अमेरिकी लेखक
श्रेणी:२०वीं सदी के अमेरिकी नारीवादी लेखक
श्रेणी:२०वीं सदी की लेखिकाएँ