411 REFERENCE · Wikipedia
दार्जिलिंग मेल
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
दार्जिलिंग मेल, भारत के पूर्वी क्षेत्र में ऐतिहासिक गाड़ियों के से एक है जो आजादी के पूर्व के दिनों से चल रहा है। यह न्यू जलपाईगुड़ी (सिलीगुड़ी) को दार्जिलिंग हिमालयन रेलवे को जोड़ता है। यह कोलकाता-सिलीगुड़ी मार्ग और हल्दीबाड़ी स्लिप की एक प्रमुख ट्रेन है।
इतिहास
ईस्ट बंगाल से होकर जाना
ब्रिटिश काल के दौरान उत्तर बंगाल के लिए सभी कनेक्शन ईस्ट बंगाल के माध्यम से थे।
1878, कोलकाता से सिलीगुड़ी तक का रेल मार्ग दो चरणो में था। पहले चरण मे कलकत्ता स्टेशन (बाद में सियालदह नाम) से दमूकडीह घाट की 185 किमी की यात्रा, जो पद्मा नदी के दक्षिणी किनारे पर पड़ता था एवं यह पूर्वी बंगाल स्टेट रेलवे में था। फिर दूसरे चरण की यात्रा नौका में नदी के उस पार जा कर स्टार्ट होती थी, जो पद्मा के उत्तरी तट पर सरघात से सिलिगुड़ी तक की मीटर गेज लाइन पर 336 किमी की यात्रा थी।
1.8 किमी लम्बा हार्डिंग पुल, 1912 मे पद्मई नदी मे अस्तित्व मे आया। http://www.banglapedia.org/httpdocs/HT/H_0054.HTM हार्डिंग ब्रिज बांग्लापीडीआ ३० जुलाई २०१५ https://web.archive.org/web/20120119112641/http://www.banglapedia.org/httpdocs/HT/H_0054.HTM 19 जनवरी 2012 dead 1926 में इस ब्रिज का उतरी भाग मीटर गेज से ब्रॉड गेज परिवर्तित हुआ एवं इसी के साथ संपूर्ण कलकत्ता सिलीगुड़ी मार्ग ब्रॉड गेज बन गया।2 इस तरह जो रूट बना वो थी, सियालदह-रानाघाट-भेरँरा-हार्डिंग पुल-ईस्वर्दी-संताहार-हिली-परबतीपुर-निलफमारी-हल्दीबाड़ी-जलपाईगुड़ी-सिलीगुड़ी।
दार्जिलिंग मेल विभाजन से पहले के दिनों में इस मार्ग पे दौड़ती थी। भारत के विभाजन के बाद कुछ वर्षों के बाद भी यही मार्ग जारी रहा। यह असम मेल से जुड़ती थी जो विभाजन से पहले के दिनों में गुवाहाटी से संताहार तक जाती थी। http://www.irfca.org/articles/isrs/fnrm3-fame-name.html ट्रेन ऑफ़ फेम एंड लोकस विथ ए नाम,पार्ट २ जयदीप दत्ता एंड हर्ष वर्धन आईआरएफसीए ३० जुलाई २०१५ https://web.archive.org/web/20150924040228/http://www.irfca.org/articles/isrs/fnrm3-fame-name.html 24 सितंबर 2015 dead http://www.irfca.org/faq/faq-inter.html जियोग्राफी - इंटरनेशनल आईआरएफसीए ३० जुलाई २०१५ https://web.archive.org/web/20150829015126/http://www.irfca.org/faq/faq-inter.html 29 अगस्त 2015 dead
नाव से गंगा पार करना
1947 में भारत के विभाजन के साथ, कोलकाता और सिलीगुड़ी को जोड़ने में सबसे बड़ी बाधा यह थी की गंगा के पार, पश्चिम बंगाल या बिहार में कोई पुल नही था। सिलीगुड़ी के लिए एक आम तौर पर स्वीकार्य मार्ग साहिबगंज लूप और सक्रगली था कभी कभी साहिबगंज घाट से भी था।
फरक्का बैराज के माध्यम से दौड़ना
1960 के दशक में जब फरक्का बैराज का निर्माण किया जा रहा था तब एक अधिक क्रांतिकारी परिवर्तन किया गया था। भारतीय रेलवे ने कोलकाता से एक नई ब्रॉड गेज रेल लिंक बनाया जो न्यू जलपाईगुड़ी को जोड़ता था। http://www.irfca.org/docs/rinbad-siliguri.html भारत: सिलीगुड़ी और न्यू जलपाईगुड़ी में जंक्शनों के जटिल इतिहास आईआरएफसीए ३० जुलाई २०१५ https://web.archive.org/web/20180927053828/https://www.irfca.org/docs/rinbad-siliguri.html 27 सितंबर 2018 dead
2,240 मीटर (7,350 फुट) लंबा फरक्का बैराज, गंगा के दोनो किनारो को जोड़ती एवं यह एक रेल मार्ग के साथ सड़क मार्ग भी थी।
समय सारिणी
#CodeStn
NameArr.Dep.HaltDist.Day 1 SDAH Sealdah First 22.05 0 0 1 2 BWN Barddhaman
Jn 23.36 23.39 3 101 1 3 BHP Bolpur
Shantiniketan 00.28 00.31 3 153 2 4 MLDT Malda
Town 04.15 04.25 10 335 2 5 KNE Kishanganj 06.15 06.17 2 480 2 6 NJP New
Jalpaiguri Jn 08.00 Last 0 567 2
इसके विपरीत 12344 दार्जिलिंग मेल का समय तालिका निम्न हैं:
#CodeStn
NameArr.Dep.HaltDist.Day 1 HDB Haldibari First 16.45 0 0 1 2 JPG Jalpaiguri 17.20 17.22 2 22 1 3 MOP Mohitnagar 17.30 17.31 1 28 1 4 RQJ Raninagar
Jalpaiguri 17.42 17.44 2 31 1 5 BLK Belakoba 18.03 18.04 1 39 1 6 ABFC Ambari
Falakata 18.14 18.15 1 49 1 7 NJP New
Jalpaiguri Jn (RL) 18.45 20.00 75 57 1 8 KNE Kishanganj 21.09 21.11 2 145 1 9 MLDT Malda
Town 23.45 23.55 10 290 1 10 BHP Bolpur
Shantiniketan 03.12 03.15 3 472 2 11 BWN Barddhaman
Jn 04.08 04.11 3 523 2 12 SDAH Sealdah 06.00 Last 0 624 2
सियालदह से खुलने वाली 12343 एक्सप्रेस रात के 10.05 मिनिट मे खुलती हैं एवं दूसरे दिन सुबह 8 बजे न्यू जलपाईगुड़ी पहुँचती हैं, 567 किलो मीटर का कुल सफर यह 9.55 घंटे मे तय करती हैं।http://www.cleartrip.com/trains/12343 दार्जिलिंग मेल समय सारिणी क्लियरट्रिप.कॉम ३० जुलाई २०१५ https://web.archive.org/web/20150919163345/http://www.cleartrip.com/trains/12343 19 सितंबर 2015 live
एक श्रद्धांजलि
दार्जिलिंग मेल सामान्य तौर पर निर्विघ्न दौड़ती है एवं यह कभी-कभार ही झटके देती हैं। http://www.telegraphindia.com/1080312/jsp/siliguri/story_9007364.jsp दार्जिलिंग मेल हॉरर रन ट्रेन सियालदह तक पहुँचता है 11 घंटे देर से द टेलीग्राफ, १२ मार्च २००८ ३० जुलाई २०१५ कोलकाता, भारत २००८-०३-१२ https://web.archive.org/web/20160304071152/http://www.telegraphindia.com/1080312/jsp/siliguri/story_9007364.jsp 4 मार्च 2016 live http://www.telegraphindia.com/1100330/jsp/calcutta/story_12278317.jsp मैन डेड ओन दार्जिलिंग मेल द टेलीग्राफ, ३० मार्च २०१० ३० जुलाई २०१५ कोलकाता, भारत २०१० ०३-३० https://web.archive.org/web/20160304142144/http://www.telegraphindia.com/1100330/jsp/calcutta/story_12278317.jsp 4 मार्च 2016 live http://articles.timesofindia.indiatimes.com/keyword/darjeeling-mail/recent/2 दार्जिलिंग मेल के बारे में अभिलेखीय जानकारी टाइम्स ऑफ इंडिया ३० जुलाई २०१५अप्रैल 2021 InternetArchiveBot
सन्दर्भ
श्रेणी:भारत में मेल रेलगाड़ियां