411 REFERENCE · Wikipedia
गोपीचंद नारंग
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
गोपीचंद नारंग Fellowship-Photograph.jpg Man receiving award in a classroom साहित्य अकादेमी फेलोशिप स्वीकार करते हुए नारंग yes 1931 02 11 डुक्की, बलूचिस्तान, ब्रिटिश भारत yes 2022 06 15 1931 02 11 यू एस उर्दू लेखक भारतीय भारतीय दिल्ली विश्वविद्यालय पद्मभूषण (2004) साहित्य अकादमी पुरस्कार (1995), गालिब पुरस्कार (1985), पाकिस्तान राष्ट्रपति स्वर्ण पतक (1977), इक़बाल सम्मान (2011), पाकिस्तान राष्ट्रपति "सितारा ए इम्तियाज़ " पुरस्कार (2012), प्रोफेसर एमेरिटस दिल्ली विश्वविद्यालय (2005–2022), प्रोफेसर एमेरिटस जामिया मिलिया इस्लामिया (2013–2022), मूर्ति देवी पुरस्कार (2012), सर सय्यद एक्सीलेंस राष्ट्रीय पुरस्कार (2021) www.naranggopichand.com
गोपीचंद नारंग (11 फरवरी 1931 – 15 जून 2022) हिन्दी-उर्दू साहित्यकार थे जिन्हें भारत सरकार द्वारा सन 2004 में साहित्य एवं शिक्षा के क्षेत्र में पद्म भूषण से सम्मानित किया गया था। इनके द्वारा रचित एक समालोचना साख्तियात पस–साख्तियात और मशरीक़ी शेरियात के लिये उन्हें सन् १९९५ में साहित्य अकादमी पुरस्कार (उर्दू) से सम्मानित किया गया।http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/awards/akademi%20samman_suchi_h.jsp अकादमी पुरस्कार साहित्य अकादमी 11 सितंबर 2016 https://web.archive.org/web/20160915135020/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/awards/akademi%20samman_suchi_h.jsp 15 सितंबर 2016 dead
पुरस्कार
पद्मभूषण (2004) साहित्य अकादमी पुरस्कार (1995)
गालिब पुरस्कार (1985)
पाकिस्तान राष्ट्रपति स्वर्ण पतक (1977)
इक़बाल सम्मान (2011)
पाकिस्तान राष्ट्रपति "सितारा ए इम्तियाज़ " पुरस्कार (2012)
प्रोफेसर एमेरिटस दिल्ली विश्वविद्यालय (2005–2022)
प्रोफेसर एमेरिटस जामिया मिलिया इस्लामिया (2013–2022)
मूर्ति देवी पुरस्कार (2012)
सर सय्यद एक्सीलेंस राष्ट्रीय पुरस्कार (2021)
ग्रंथसूची
नारंग ने भाषा, साहित्य, कविता और सांस्कृतिक अध्ययन पर 60 से अधिक विद्वतापूर्ण और आलोचनात्मक पुस्तकें प्रकाशित की हैं; कई का अन्य भारतीय भाषाओं में अनुवाद किया गया है।
उर्दू
हिंदुस्तानी किस्सों से मखुज उर्दू मसनवियां (1961)
इम्ला नामा (1974)
पुराणों की कहानियां (1976)
अनीस शनासी (1981)
सफर आशना (1982)
इकबाल का फैन (सं. 1983)
उस्लोबियत-ए-मीर (1985)
उर्दू अफसाना, रिवायत और मसाइल (सं. 1986)
सनिहा-ए-करबाला बतौर शेरी इस्तिआरा (1986)
आमिर खुसरो का हिंदवी कलाम (1987)
अद्बी तनकीद और उस्लोबियत (1989)
कारी आस तनकीद (1992)
सख्तियत, पास-सख्तियत और मशरिकी शेरियत (1993)
उर्दू ग़ज़ल और हिंदुस्तानी जहाँ-ओ तहज़ीब (2002)
हिंदुस्तान की तहरीक-ए-आजादी और उर्दू शायरी (2003)
तारक़ी पसंददी, जदीदियत, मबद-ए-जदीदियत (2004)
अनीस और दबीर (2005)
जदीदियात के बाद (2005)
उर्दू की नई बस्ती (2006)
उर्दू ज़बान और लिसानियत (2006)
सज्जाद ज़हीर: अदाबी ख़िदमत और तारक़ी पसंद तहरीक (2007)
फिराक गोरखपुरी: शायर, नक्काद, दानीश्वर (2008)
देखना तकरीर की लज्जत (2009)
फिक्शन शेरियत (2009)
ख्वाजा अहमद फारूकी के खुटौत गोपी चंद नारंग के नाम (2010)
काग़ज़-ए आतिश ज़दाह (2011)
तपीश नामा-ए तमन्ना (2012)
आज की कहानियां (2013)
गालिब: मानी-अफरीनी, जदलियाती वजा', शून्यता और शेरियत (गालिब: अर्थ, मन, द्वंद्वात्मक विचार और काव्य) (2013)
कुलियात-ए हिंदवी अमीर खुसरो: मा'ए तशरीह ओ ताजज़िया नुस्खा-ए बर्लिन। (2017)
मशहर के खुतूत गोपी चंद नारंग के नाम। खंड I, खंड II, खंड III, खंड IV (2017)
इम्ला नामा पाकिस्तानी संस्करण। (2021)
अंग्रेज़ी
दिल्ली उर्दू की करखंडारी बोली (1961)उर्दू भाषा और साहित्य: महत्वपूर्ण परिप्रेक्ष्य (1991)
साहित्यिक उर्दू गद्य में पढ़ना (सं. 1965)
राजिंदर सिंह बेदी: चयनित लघु कथाएँ (सं. 1989)
कृष्ण चंदर: चयनित लघु कथाएँ (सं. 1990)
बलवंत सिंह: चयनित लघु कथाएँ (सं. 1996)
गालिब: इनोवेटिव मीनिंग एंड द इंजिनियस माइंड। (2017)
फैज अहमद फैज: थॉट स्ट्रक्चर, इवोल्यूशनरी लव एंड एस्थेटिक सेंसिबिलिटी (2019)
'उर्दू ग़ज़ल: भारत की समग्र संस्कृति का उपहार। (2020)
द हिडन गार्डन: मीर तकी मीर (2021)
हिंदी
आमिर खुसरो का हिंदवी कलाम (1987)
पाठकवादी आलोचना (1999)
उर्दू पर खुलता दरीचा (2004)
बिसविन शताब्दी में उर्दू साहित्य (2005)
संरचनावाद, उत्तर-संरचनावाद और प्राच्य काव्यशास्त्र (2000)
उर्दू कैसे लिखे (2001)
उर्दू ग़ज़ल और भारतीय मानस वी संस्कृति (2016)
भारतीय लोक कथाएँ पर आधार उर्दू मसनवियाँ (2016)
गालिब: अर्थवत्ता, रचनातमक्त एवं शून्यता (2020)
आमिर खुसरो: हिंदवी लोक काव्य संकल्प (2021)
गोपी चंद नारंग पर पुस्तकें
डॉ मो. हामिद अली खान 1995. गोपी चंद नारंग: हयात ओ खिदमात। दिल्ली: एजुकेशनल पब्लिशिंग हाउस।
मनाज़ीर आशिक हरगंवी। 1995. गोपी चंद नारंग और अदाबी नज़रिया साज़ी। नई दिल्ली: अदब प्रकाशन।
अब्दुल हक, एड. 1996. अर्मुघान-ए नारंग। नई दिल्ली: मॉडर्न पब्लिशिंग हाउस। [दिल्ली विश्वविद्यालय से उनकी सेवानिवृत्ति की पूर्व संध्या पर प्रो. गोपी चंद नारंग के सम्मान में चयनित पत्र।]
शहजाद अंजुम, एड. 2003. दीदावर नक़्क़ाद गोपी चंद नारंग, शहज़ीद अंजुम द्वारा संपादित। दिल्ली: एजुकेशन पब्लिशिंग हाउस।
अब्दुल मन्नान तारज़ी। 2003. नारंग ज़ार: प्रोफेसर नारंग की हयात और अदाबी ख़िदमत का मंज़ूम तनक़ीदी जैज़ा। नई दिल्ली: मकतबा इस्ताआरा।
फे। देखा गया। एजाज, एड. 2004. गोपी चंद नारंग (नियमित पुस्तक संस्करण)। कोलकाता: इंशा प्रकाशन।
सैफी सिरोंजी। 2006. गोपी चंद नारंग और उर्दू तन्कीद। सिरोंज: इंतिसाब प्रकाशन।
नंद किशोर विक्रम। 2008. बैन उल-अक्वामी उर्दू शाखसियत: गोपी चंद नारंग। दिल्ली: प्रकाशक और विज्ञापनदाता।
मौला बख्श। 2009. जदीद अदाबी थ्योरी और गोपी चंद नारंग। दिल्ली: एजुकेशनल पब्लिशिंग हाउस।
मुश्ताक सदफ। 2010. देखना तकरीर की लज्जत: गोपी चंद नारंग के अदाबी इंटरव्यू। बैंगलोर: कर्नाटक उर्दू अकादमी।
शायर, अबुल कलाम कासमी, संपादन। 2011. गोपी चंद नारंग: शक्सियत और अदाबी खिदमात। नई दिल्ली: मकतबा जामिया लिमिटेड
सैफी सिरोंजी। 2012. माबाअद-ए जदीदियात और गोपी चंद नारंग। सिरोंज: इंतिसाब प्रकाशन।
मनाज़ीर आशिक हरगानवी। 2013. तनक़ीद का नया मंज़र नामा और गोपी चंद नारंग। दिल्ली: अर्शिया प्रकाशन।
महबूब राही, नज़ीर फतेहपुरी, संपादन। 2013. गोपी चंद नारंग एक हम जिहात शाक्षियात। नई दिल्ली: एम.आर. प्रकाशन
मुश्ताक सदफ, एड. 2014. अदाबी थ्योरी, शेरियात और गोपी चंद नारंग। दिल्ली: एजुकेशनल पब्लिशिंग हाउस।
दानिश इलाहाबादी, एड. 2014. गोपी चंद नारंग और गालिब शनासी। दिल्ली: एजुकेशनल पब्लिशिंग हाउस।
जमील अख्तर। 2015. जिंदगी नामा: गोपी चंद नारंग। दिल्ली: एजुकेशनल पब्लिशिंग हाउस।
अतहर नबी, एड. 2016. हश्त पहलु नक्काद गोपी चंद नारंग। दिल्ली: अर्शिया प्रकाशन।
शहनाज कादिरी। 2019 प्रो. गोपी चंद नारंग की तन्कीद निगारी। दिल्ली: एमआर प्रकाशन।
नजमुन्निसा नाज़। 2017. गोपी चंद नारंग की डाकनी खिदमात। दिल्ली: दारुल ईशात मुस्तुफ़ई, दिल्ली.
शाहिदा उसैद रिज़वी। 2021. बातें हमारी याद रहीं। दिल्ली: अर्शिया प्रकाशन।
जफर सिरोंजी। 2022. सादी की आंख गोपी चंद नारंग। सिरोंज: इंतिसाब प्रकाशन।
उमर फरहत। 2022. गोपी चंद नारंग पाकिस्तानी आदिबोन की नज़र में। पाकिस्तान: किताबी दुनिया.
इदरीस अहमद। 2022. प्रो. गोपी चंद नारंग अदीब-ओ-दानीश्वर। नई दिल्ली: गालिब इंस्टीट्यूट।
सन्दर्भ
बाहरी कड़ियाँ
www.naranggopichand.com वेबसाइट]
2012 BBC इंटरव्यू उर्दू में
High priest of Urdu: Gopi Chand Narang by Feroze Bakht Ahmed ( मिल्ली गैजेट)
Gopi Chand Narang - Versatile Scholar & Writer (FacenFacts)
श्रेणी:२००४ पद्म भूषण
श्रेणी:साहित्य अकादमी फ़ैलोशिप से सम्मानित
श्रेणी:साहित्य अकादमी द्वारा पुरस्कृत उर्दू भाषा के साहित्यकार