411 REFERENCE · Wikipedia
ज़हावा बुराक
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
ज़हावा बुराक Zahava Burack गिटेल (Gitel) 14 दिसंबर 1932 नोवी कोर्ज़िन (Nowy Korczyn), पोलैंड 28 सितंबर 2001 (आयु 68 वर्ष) पाम बीच, फ़्लोरिडा, संयुक्त राज्य अमेरिका पोलिश, अमेरिकी राजनीतिक कार्यकर्ता, परोपकारी, समाज सेविका यहूदी इब्राहिम "अबे" बुराक (विवाह: 1954; मृत्यु: 1988) होलोकॉस्ट उत्तरजीवी, 'राष्ट्रों के बीच धर्मी' सम्मान अभियान
ज़हावा बुराक (अंग्रेज़ी: Zahava Burack; 14 दिसंबर 1932 – 28 सितंबर 2001) पोलिश मूल की एक अमेरिकी नागरिक, परोपकारी और राजनीतिक कार्यकर्ता थीं। वे द्वितीय विश्व युद्ध के दौरान हुए होलोकॉस्ट (यहूदी नरसंहार) से जीवित बचने वाले लोगों (उत्तरजीवी) में से एक थीं। युद्ध के दौरान, नाज़ियों से अपनी जान बचाने के लिए ज़हावा और उनके परिवार ने एक पोलिश कैथोलिक परिवार के घर के फर्श के नीचे बने एक गुप्त बंकर में ढाई साल का समय बिताया था। बाद में अमेरिका बसने के बाद, वे न्यूयॉर्क की क्षेत्रीय राजनीति, डेमोक्रेटिक पार्टी के अभियानों और विभिन्न धर्मार्थ संस्थाओं में सक्रिय रहीं।https://www.ushmm.org/online/hsv/person_view.php?PersonId=4989755 Holocaust Survivors and Victims Database -- Zahava Burack www.ushmm.org en 2026-03-20
प्रारंभिक जीवन और होलोकॉस्ट के दौरान संघर्ष
ज़हावा बुराक का जन्म 14 दिसंबर 1932 को पोलैंड के नोवी कोर्ज़िन (Nowy Korczyn) नामक एक छोटे से कस्बे में एक यहूदी परिवार में हुआ था। जन्म के समय उनका नाम गिटेल (Gitel) था। जब सितंबर 1939 में नाज़ी जर्मनी ने पोलैंड पर आक्रमण किया, तो इस क्षेत्र में रहने वाले यहूदियों के लिए स्थितियाँ अत्यंत कठिन हो गईं।1996-04-06 SURVIVOR RECALLS PASSOVER BY NAZIS.(News/National/International) https://www.highbeam.com/doc/1G1-67768608.html highbeam 20 मार्च 2026 7 नवंबर 2017 https://web.archive.org/web/20171107021412/https://www.highbeam.com/doc/1G1-67768608.html dead
वर्ष 1942 तक, नाज़ी सैनिकों ने नोवी कोर्ज़िन के यहूदियों को पकड़कर बेलज़ेक (Belzec) और अन्य यातना शिविरों (Concentration camps) में भेजना शुरू कर दिया था। निर्वासन से बचने के लिए, 10 वर्षीय ज़हावा, उनकी दो बहनें (मिरियम और सारा) और उनके माता-पिता ने छिपने का निर्णय लिया। उनकी मदद एक स्थानीय पोलिश कैथोलिक दंपति—स्टेफ़ानिया और जान कुजेल (Stefania and Jan Kuciel)—ने की। कुजेल परिवार ने अपने घर के लकड़ी के फर्श के नीचे एक छोटी और तंग जगह (बंकर) बनाई, जहाँ बुराक परिवार को छिपाया गया। इस अंधेरी, दमघोंटू और अस्वच्छ जगह में बुराक परिवार ने बिना किसी बाहरी संपर्क के लगातार ढाई साल (लगभग 30 महीने) बिताए। 1945 में, जब सोवियत संघ की लाल सेना ने उस क्षेत्र को नाज़ियों के कब्ज़े से मुक्त कराया, तब यह परिवार अपने गुप्त ठिकाने से बाहर निकल सका।https://www.upi.com/Archives/1986/11/06/Three-Jewish-sisters-who-hid-under-the-floorboards-of/3531531637200/ Three Jewish sisters who hid under the floorboards of... - UPI Archives UPI en 2026-03-20https://news.google.com/newspapers?id=ze8lAAAAIBAJ&sjid=h_wFAAAAIBAJ&pg=6759,2153229 Couple, Jewish family they saved, to be reunited news.google.com 2026-03-20
इज़राइल प्रवास और हगानाह में सेवा
युद्ध की समाप्ति के बाद, यूरोप में विस्थापित हुए कई यहूदियों की तरह, बुराक परिवार भी तत्कालीन ब्रिटिश-नियंत्रित फ़िलिस्तीन (जो बाद में इज़राइल बना) चला गया। इज़राइल राज्य की स्थापना के संघर्ष के दौरान, ज़हावा ने 'हगानाह' (Haganah) नामक यहूदी अर्धसैनिक संगठन में शामिल होकर अपनी सेवाएँ दीं। यह संगठन बाद में इज़राइल रक्षा बलों (IDF) का मुख्य आधार बना।https://www.jta.org/archive/behind-the-headlines-of-bravery-humanity-and-survival Behind the Headlines of Bravery, Humanity and Survival Jewish Telegraphic Agency en-US 2026-03-20
अमेरिका में जीवन और विवाह
इज़राइल में कुछ समय बिताने के बाद, ज़हावा संयुक्त राज्य अमेरिका चली गईं। 1954 में, उनका विवाह इब्राहिम "अबे" बुराक (Ibrahim "Abe" Burack) से हुआ। इब्राहिम एक व्यवसायी थे जो न्यूयॉर्क में प्लंबिंग और हीटिंग सामग्री की एक कंपनी (I. Burack, Inc.) चलाते थे। विवाह के उपरांत यह दंपति न्यूयॉर्क के वेस्टचेस्टर काउंटी (Westchester County) में हैरिसन नामक स्थान पर बस गया।https://www.courtlistener.com/opinion/1855416/in-re-i-burack-inc/ In Re I. Burack, Inc., 132 B.R. 814 – CourtListener.com www.courtlistener.com 2026-03-20
समाज सेवा और राजनीतिक सक्रियता
अमेरिका में बसने के बाद, ज़हावा बुराक ने सामाजिक कार्यों और राजनीति में सक्रिय रूप से भाग लेना शुरू किया। उन्होंने न केवल यहूदी समुदायों के लिए काम किया, बल्कि व्यापक अमेरिकी समाज के लिए भी अपना योगदान दिया:
जीवन रक्षकों को सम्मान: ज़हावा का सबसे उल्लेखनीय प्रयास उस पोलिश कैथोलिक परिवार (कुजेल परिवार) को वैश्विक सम्मान दिलाना था, जिसने होलोकॉस्ट के दौरान अपनी जान जोखिम में डालकर उनके परिवार को बचाया था। उनके निरंतर प्रयासों के परिणामस्वरूप, 1986 में कुजेल परिवार को इज़राइल के आधिकारिक होलोकॉस्ट स्मारक संस्थान, यड वाशेम (Yad Vashem) द्वारा "राष्ट्रों के बीच धर्मी" (Righteous Among the Nations) की उपाधि से सम्मानित किया गया। नवंबर 1986 में न्यूयॉर्क में एक विशेष समारोह आयोजित किया गया था, जिसमें ज़हावा और उनकी बहनों का उनके जीवन रक्षकों के साथ भावुक पुनर्मिलन हुआ था।Georgia Digital Library of The Southern Israelite. (Augusta, Ga.) 1925-1986, November 14, 1986, Image 1 https://gahistoricnewspapers.galileo.usg.edu/lccn/sn78003973/1986-11-14/ed-1/seq-1/ The Southern Israelite 0038-4224
राजनीतिक योगदान: ज़हावा न्यूयॉर्क की राज्य और राष्ट्रीय स्तर की डेमोक्रेटिक पार्टी की राजनीति में गहराई से शामिल थीं। 1970 और 1980 के दशक में, उन्होंने पार्टी के कई प्रमुख उम्मीदवारों के लिए अनुदान जुटाने (Fundraising) के कई कार्यक्रम आयोजित किए। 'द न्यूयॉर्क टाइम्स' (1979 और 1982) के लेखों में उन्हें वेस्टचेस्टर काउंटी की क्षेत्रीय राजनीति की एक प्रमुख और प्रभावशाली मेज़बान (Political Hostess) के रूप में वर्णित किया गया था, जिनके घर पर अक्सर राजनीतिक रणनीतियों पर चर्चा होती थी।https://www.nytimes.com/1979/04/01/archives/westchester-weekly-westchester-journal.html WESTCHESTER JOURNAL Feron James 1979-04-01 The New York Times 2026-03-20 en-US 0362-4331https://www.nytimes.com/1982/04/04/nyregion/westchester-journal-035156.html Westchester Journal Whitehouse Franklin 1982-04-04 The New York Times 2026-03-20 en-US 0362-4331 1984 में न्यूयॉर्क राज्य सीनेट द्वारा भी उनके सामुदायिक कार्यों को मान्यता दी गई थी।https://books.google.co.in/books?id=UBpKAQAAMAAJ&q=%22Zahava+Burack%22&redir_esc=y Journal of the Senate Senate New York (State) Legislature 1984 The Senate en
धर्मार्थ कार्य: वे 'बनेई ब्रिथ' (B'nai B'rith) जैसे अंतरराष्ट्रीय यहूदी संगठनों में नेतृत्व की भूमिकाओं में रहीं। इसके अतिरिक्त, उन्होंने 'मेंटल हेल्थ एसोसिएशन ऑफ वेस्टचेस्टर काउंटी' के बोर्ड सदस्य के रूप में और 'अमेरिकन कैंसर सोसाइटी' के साथ भी लंबे समय तक काम किया।https://books.google.co.in/books?id=bRznAAAAMAAJ&q=%22Zahava+Burack%22&redir_esc=y The National Jewish Monthly 1973 B'nai B'rith. enhttps://books.google.co.in/books?id=z5vtBQAAQBAJ&pg=PA690&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of Cancer and Society Colditz Graham A. 2007-09-12 SAGE Publications 978-1-4522-6561-2 en
निधन
ज़हावा बुराक का 28 सितंबर 2001 को 68 वर्ष की आयु में फ़्लोरिडा के पाम बीच (Palm Beach) में निधन हो गया। उनकी मृत्यु का कारण कैंसर था। उनके निधन पर कई समाचार पत्रों ने उनके साहसिक जीवन और परोपकारी कार्यों को याद करते हुए श्रद्धांजलि लेख प्रकाशित किए।https://www.newspapers.com/article/palm-beach-daily-news/15777749/ Israeli supporter Zahava Burack dies 2001-10-05 Palm Beach Daily News 2026-03-20 1https://www.nytimes.com/2002/01/06/nyregion/in-memoriam-lives-well-lived.html In Memoriam: Lives Well Lived 2002-01-06 The New York Times 2026-03-20 en-US 0362-4331
सन्दर्भ
बाहरी कड़ियाँ
विकिडाटा पर ज़हावा बुराक
श्रेणी:1932 में जन्मे लोग
श्रेणी:2001 में निधन
श्रेणी:होलोकॉस्ट उत्तरजीवी
श्रेणी:पोलिश मूल के अमेरिकी लोग
श्रेणी:अमेरिकी परोपकारी
श्रेणी:अमेरिकी यहूदी
श्रेणी:न्यूयॉर्क के राजनीतिज्ञ
श्रेणी:कैंसर से मरने वाले लोग