411 REFERENCE · Wikipedia
नेपाली भाषा
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
''नेपाली भाषा (ne ˈnepali pron OpenSpeaks-Nepali bhasha.wav), नेपालभाषा से अलग है। यद्यपि दोनों ही नेपाल में बोली जाने वाली भाषाएँ हैं।
नेपाली भाषा ne नेपाली ne ˈnepali OpenSpeaks-Nepali bhasha.wav Indo-European इंडो-यूरोपियाई Gorkhali neːˈpaːliː नेपाल, भारत, भूटान एवं बर्मा प्रथम भाषा: ~ ५ करोड़ द्वितीय भाषा: १ करोड़ २ [निवासी] भारत-ईरानी इंडो-आर्यन The Indo-Aryan languages Dhanesh Jain George Cardona 251 Routledge 2003 9780700711307 देवनागरी भारत, नेपाल नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान नेपाली भाषा की शुद्ध प्रयोग के आधिकारिक निर्णय लेता है। ne nep nep File:Idioma nepalí.png
नेपाली (OpenSpeaks-Nepali bhasha.wav उच्चारण ), नेपाल की राष्ट्रभाषा है और भारतीय संविधान की ८वीं अनुसूची में सम्मिलित भाषाओं में से एक है। यह भाषा नेपाल के लगभग ४५% लोगों की मातृभाषा भी है। नेपाली भाषा नेपाल के अतिरिक्त भारत के सिक्किम, पश्चिम बंगाल, उत्तर-पूर्वी राज्यों (आसाम, मणिपुर, अरुणाचल प्रदेश, मेघालय) तथा उत्तराखण्ड के अनेक भारतीय लोगों की मातृभाषा है। भूटान, तिब्बत और म्यानमार के भी अनेक लोग यह भाषा बोलते हैं।
नेपाली भाषा साहित्य
thumb|भानुभक्त आचार्य, नेपाल के आदिकवि
नेपाली भाषा साहित्य के आदिकवि भानुभक्त आचार्य है। इस भाषा के महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा है। इस भाषा के प्रमुख लेखक है :-
भानुभक्त आचार्य
लेखनाथ पौड्याल
मोतीराम भट्ट
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा
बालकृष्ण सम
सिद्धिचरण श्रेष्ठ
विश्वेश्वरप्रसाद कोईराला
माधव प्रसाद घिमिरे
भीमनिधि तिवारी
भैरव अर्याल
धर्मराज थापा
धरणीधर कोइराला
सूर्यविक्रम ज्ञवाली
बैरागी काँइला
लीलबहादुर क्षत्री
परशु प्रधान
बानिरा गिरी
गोविन्द गोठाले
तारानाथ शर्मा
सरुभक्त
पारिजात
इन्द्र बहादुर राई
नेपाली ध्वनिविज्ञान
नेपाली स्वरविज्ञान
नेपाली में ११ वटा ध्वनिकीय विशिष्ट स्वर और ३० व्यञ्जन हैं। नेपाली में दश डिफ़्थॉंग/संध्यक्षर भी मौजूद हैं।
कुछ वाक्य
हिंदीनेपाली आपका नाम क्या है ? तपाईंको नाम के हो ? तुम्हारा नाम क्या है ? तिम्रो नाम के हो? मेरा नाम राम है। मेरो नाम राम हो। आपका घर कहां है? तपाईंको घर कहाँ हो? तुम्हारा घर कहां है? तिम्रो घर कहाँ हो? खाने खाने की जगह कहाँ है? खाना खाने ठाउँ कहाँ छ? शौचालय कहाँ है? शौचालय कहाँ छ? मुझे नेपाली नहीं आती। मलाई नेपाली भाषा आउँदैन। मेरा देश नेपाल है। मेरो देश नेपाल हो। आप/तुम कैसे हो? तपाईंलाई/तिमीलाई कस्तो छ? नमस्ते जी कैसे हो? के छ? हजुर नमस्कार। (अनौपचारिक) सब ठीक तो है? संचै हुनुहुन्छ? ((औपचारिक) खाने खाने की जगह कहाँ है? खाना खाने ठाउँ कहाँ छ? काठमांडू जाने का रास्ता बहुत लम्बा है। काठ्माडौँ जाने बाटो धेरै लामो छ। नेपाल में निर्मित नेपालमा बनेको मैं नेपाली हूँ। म नेपाली और चाहिए? अरु चाहियो? बस ! पुग्यो/भयो
भारत में नेपाली भाषा
नेपाली भाषा भारतीय संविधान की आठवीं अनुसूची में सम्मिलित भाषाओं में से एक है। भारत के कई राज्यों में नेपाली भाषा-भाषी निवास करते हैं, जैसे पश्चिम बंगाल, असम, सिक्किम, उत्तर प्रदेश और उत्तराखण्ड, आदि। भारतीय सेना में भी बहुत से नेपाली-भाषी सेवारत हैं।
पश्चिम बंगाल 36 maroon असम 20 deepskyblue सिक्किम 12 lavender उत्तरी भारत के शेष भाग 8 darkblue उत्तर प्रदेश और उत्तराखण्ड 12 orange अन्य राज्य 12 grey भारत की सन २०११ की जनगणना के अनुसार कुछ प्रमुख राज्यों में नेपाली भाषा-भाषियों की संख्याhttps://nepalindata.com/ne/Darjeeling--India%E2%80%99s-Nepali-language-hub/ Darjeeling, India's Nepali language hub Nepal In Data 16 March 2023 4 अप्रैल 2023 https://web.archive.org/web/20230404142057/https://nepalindata.com/ne/Darjeeling--India%E2%80%99s-Nepali-language-hub/ dead
भारत की सन २०११ की जनगणना के अनुसार भारत में कुल २९ लाख २६ हजार १६८ नेपाली-भाषी थे।Language – India, States And Union Territories (Table C-16) https://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf live https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf 9 October 2022 27 August 2020 census.gov.in
+भारत में नेपाली बोलने वालों की राज्यवार संख्याGrowth of Scheduled Languages-1971, 1981, 1991 and 2001 http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement7.aspx dead https://web.archive.org/web/20150220040137/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement7.aspx 20 February 2015 22 February 2015 Census of India Ministry of Home Affairs, Government of IndiaDistribution of the 22 Scheduled Languages – India/ States/ Union Territories-2011 Census https://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Part-A.pdf live https://web.archive.org/web/20220314173034/https://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Part-A.pdf 14 March 2022 12 March 2022 censusindia.gov.inराज्यनेपाली भाषा-भाषी (2011 की जनगणना के अनुसार)2001की जनगणना की तुलना में वृद्धिपश्चिम बंगाल1,155,37512.97%असम596,2105.56%सिक्किम382,20012.87%उत्तराखण्ड106,39916.86%अरुणाचल प्रदेश95,31700.42%हिमाचल प्रदेश89,508 27.37%महाराष्ट्र75,68319.22%मणिपुर63,756 38.61%मेघालय54,716 4.91%नागालैण्ड 43,481 27.06%मिजोरम 8,994 0.51%
इन्हें भी देखें
नेपाली भाषाएँ एवं साहित्य
नेपालभाषा, जो नेपाली भाषा से भिन्न है।
नेपाली साहित्य
बाहरी कड़ियाँ
नेपाली कविता कोश
समकालीन नेपाली शब्दकोश
नेपाली-हिन्दी शब्दकोश
नेपाली-हिन्दी कोश (केन्द्रीय हिन्दी निदेशालय)
नेपाली-अंग्रेजी शब्दकोश
NEPALI DICTIONARIES at 1000Dictionaries_Dot_com
हिन्दी से नेपाली अनुवादक प्रोग्राम
सन्दर्भ
autocollapse
श्रेणी:नेपाल की भाषाएँ
श्रेणी:भारत की भाषाएँ
श्रेणी:सिक्किम की भाषाएँ
श्रेणी:पश्चिम बंगाल की भाषाएँ
श्रेणी:हिन्द-आर्य भाषाएँ
श्रेणी:भाषाएँ
श्रेणी:विश्व की प्रमुख भाषाएं
*