411 REFERENCE · Wikipedia
बालमणि अम्मा का रचनात्मक योगदान
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
right|thumb|200px|बालमणि अम्मा की पेंटिंग
बालमणि अम्मा का रचनात्मक योगदान अत्यंत व्यापक है। जिसमें गद्य, पद्य, अनुवाद और बाल साहित्य सभी समाए हुए हैं। उनका रचनाकाल भी 50 से अधिक वर्षों तक फैला हुआ है और वे अपने अंतिम समय तक कुछ न कुछ रचती ही रहीं। इस लेख में उनकी लगभग समस्त रचनाओं को सम्मिलित करने का प्रयास किया गया है।
रचना यात्रा का प्रारंभ
अम्मा का विवाह वर्ष 1928 में वी॰ एम॰ नायर के साथ हुआ और वे उनके साथ कलकत्ता में रहने लगीं। कलकत्ता- वास के अनुभवों ने उनकी काव्य चेतना को प्रभावित किया। अपनी प्रथम प्रकाशित और चर्चित कविता 'कलकत्ते का काला कुटिया'उन्होने अपने पतिदेव के अनुरोध पर लिखी थी, जबकि अंतररतमा की प्रेरणा से लिखी गई उनकी पहली कविता 'मातृचुंबन' है। उनकी प्रारंभिक कविताओं में से एक 'गौरैया' शीर्षक कविता उस दौर में अत्यंत लोकप्रिय हुई। इसे केरल राज्य की पाठ्य-पुस्तकों में सम्मिलित किया गया। बाद में उन्होने गर्भधारण, प्रसव और शिशु पोषण के स्त्रीजनित अनुभवों को अपनी कविताओं में पिरोया। उन्होंने छोटी अवस्था से ही कविताएँ लिखना शुरू कर दिया था। उनकी पहला कविता संग्रह "कूप्पुकई" 1930 में प्रकाशित हुआ था। उन्हें सर्वप्रथम कोचीन ब्रिटिश राज के पूर्व शासक राम वर्मा परीक्षित थंपूरन के द्वारा "साहित्य निपुण पुरस्कारम" प्रदान किया गया। 1987 में प्रकाशित "निवेद्यम" उनकी कविताओं का चर्चित संग्रह है। कवि एन॰ नारायण मेनन की मौत पर शोकगीत के रूप में उनका एक संग्रह "लोकांठरांगलील" नाम से आया था। A prolific writer एक विपुल लेखिका en http://hindu.com/2004/09/30/stories/2004093011150400.htm 23 अप्रैल 2014 द हिन्दू 30 सितम्बर 2004 https://web.archive.org/web/20050128165457/http://www.hindu.com/2004/09/30/stories/2004093011150400.htm 28 जनवरी 2005 dead
प्रकाशित ग्रंथ
प्रकाशित ग्रंथ रचनाकाल अन्य तथ्य कूप्पुकई १९३०प्रथम काव्य संग्रह,കൂപ്പുകൈ कूप्पुकई 39 बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि प्रेस 1970, द्वितीय संस्करण B0000CQ2AY अम्मा १९३४ काव्य संग्रह,അമ്മ अम्मा 38 बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि प्रेस 1970, द्वितीय संस्करण B0000CQ1N3 कुटुंबनी १९३६ काव्य संग्रह,കുടുംബിനി कुटुंबनी नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1936 धर्ममर्गथिल१९३८ काव्य संग्रह,ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ धर्ममर्गथिल 2 बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि प्रेस 1954 B0000CQ0BG स्त्री हृदयम १९३९ काव्य संग्रह,സ്ത്രീഹൃദയം स्त्री हृदयम नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 193९ प्रभंकुरम १९४२ काव्य संग्रह,പ്രഭാങ്കുരം प्रभंकुरम नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1942 ऊंजलींमेल१९४६ काव्य संग्रह, ഊഞ്ഞാലിന്മേൽ ऊंजलींमेल नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1946 भवनईल१९४२ काव्य संग्रह,ഭാവനയിൽ भवनईल नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1942 कालिकोट्टा १९४९ काव्य संग्रह,കളിക്കൊട്ട कालिकोट्टा 32 बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि प्रेस 1949 B0000CQ0BH भावनाईल १९५१ काव्य संग्रह,വെളിച്ചത്തിൽ भावनाईल 43 बालमणि अम्मा मलयालम मंगलोदयम लिमिटेड 1951 B0000CQ2AL अवार पेयदुन्नु १९५२ काव्य संग्रह,അവർ പാടുന്നു अवार पेयदुन्नु नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1952 प्रणामम १९५४ काव्य संग्रह,പ്രണാമം प्रणामम 2 नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि प्रेस 1954 B0000CQ0BF लोकांठरांगलील १९५५ काव्य संग्रह,ലോകാന്തരങ്ങളിൽ लोकांठरांगलील नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1955 सोपनाम १९५८ काव्य संग्रह,സോപാനം सोपनाम नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1958 मुथास्सी १९६२ कविता संग्रह "मुथास्सी" के लिए अम्मा को १९६३ में केरल साहित्य अकादमी और १९६५ में साहित्य अकादमी पुरस्कार प्राप्त हुआ।മുത്തശ്ശി मुथास्सी नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1962 अंबलथीलेक्कू १९६७ काव्य संग्रह,അമ്പലത്തിൽ अंबलथीलेक्कू नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1967 नगरथिल१९६८ काव्य संग्रह,നഗരത്തിൽ नगरथिल नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1968 वाईलारुंम्पोल १९७१ काव्य संग्रह,വെയിലാറുമ്പോൾ वाईलारुंम्पोल 46 नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1971 अमृथंगमया १९७८ काव्य संग्रह,അമൃതംഗമയ अमृथंगमया नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1978 संध्या १९८२ काव्य संग्रह,സന്ധ്യ संध्या नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1982 निवेद्यम १९८७ "निवेद्यम" (काव्य संग्रह) के लिए अम्मा को १९९५ में सरस्वती सम्मान प्राप्त हुआ।നിവേദ്യം निवेद्यम नालापत बालमणि अम्मा मलयालम वाणी प्रकाशन 1987 81-7055-501-9 मथृहृदयम १९८८ काव्य संग्रह, മാതൃഹൃദയം मथृहृदयम नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि बुक्स 1988 मज़्हुवींट कथा१९६६ बाल साहित्य,മഴുവിന്റെ കഥ मज़्हुवींट कथा 50 बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि प्रेस 1966 B0000CQ0BG जीविताट्टीलुट१९६९ आत्मकथात्मक निबंधों का संकलन,സഹപാഠികൾ जीविताट्टीलुट 126 नालापत बालमणि अम्मा मलयालम मातृभूमि 1969 B0000CQ1N5 सरस्वती की चेतना२००२ आत्मकथात्मक टिप्पणियाँ हिन्दी मे, http://books.google.co.in/books?id=EULXAkOnJqoC&pg=PT103&lpg=PT103&dq=balamani+amma&source=bl&ots=Bd8jcNW6Jf&sig=iZg680QZeF91p-YtAw4siVLToEk&hl=hi&sa=X&ei=b5myU-qTJMW8ugSCtYGIDA&ved=0CBgQ6AEwADgo#v=onepage&q=balamani%20amma&f=false सरस्वती की चेतना (पुस्तक) नालापत बालमणि अम्मा, अनुवादक: डॉ आरसु 1 जुलाई 2014 एचटीएमएल गूगल बूक https://web.archive.org/web/20140714143232/http://books.google.co.in/books?id=EULXAkOnJqoC&pg=PT103&lpg=PT103&dq=balamani+amma&source=bl&ots=Bd8jcNW6Jf&sig=iZg680QZeF91p-YtAw4siVLToEk&hl=hi&sa=X&ei=b5myU-qTJMW8ugSCtYGIDA&ved=0CBgQ6AEwADgo#v=onepage&q=balamani%20amma&f=false 14 जुलाई 2014 live छप्पन कविताएं-बालमणि अम्मा १९७१ मलयालम भाषा से हिन्दी में अनुवाद,छप्पन कविताएं 159 बालमणि अम्मा भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशन, दिल्ली 1971 पेपर बैक थर्टी पोएम्स-बालमणि अम्मा १९७९ मलयालम भाषा से अँग्रेजी में अनुवाद,Thirty Poems थर्टी पोएम्स en 72 बालमणि अम्मा संगम बुक्स लिमिटेड 1979 0861256255 9780861256259 निवेदया२००३ मलयालम भाषा से हिन्दी में अनुवाद,निवेदया 672 नालापत बालमणि अम्मा वाणी प्रकाशन 2003 सजिल्द 8170555019 9788170555018 Chakravalam (Horizon) १९४० हिन्दी अनुवाद: क्षितिज, (मलयालम भाषा से अँग्रेजी में अनुवाद,http://www.worldcat.org/title/chakravalam-horizon/oclc/143533&referer=brief_results Chakravalam (Horizon)हिन्दी: चक्रवलम होरीज़ोन Nālappāṭṭ Nārāyaṇamēnōn; Bālāmaṇiyamma Bombay, International Book House en 1940 15 जून 2020 https://web.archive.org/web/20140513010546/http://www.worldcat.org/title/chakravalam-horizon/oclc/143533%26referer%3Dbrief_results 13 मई 2014 live Mother १९५० हिन्दी अनुवाद: माँ, (मलयालम भाषा से अँग्रेजी में अनुवाद,http://www.worldcat.org/title/mother/oclc/42956918&referer=brief_results Mother हिन्दी: माँ Bālāmaṇiyamma Bombay, International Book House en 1950(2d ed) 15 जून 2020 https://web.archive.org/web/20160314193818/http://www.worldcat.org/title/mother/oclc/42956918%26referer%3Dbrief_results 14 मार्च 2016 live वाला २०१०मृत्योपरांत प्रकाशित कृति,வள वाला मलयालम 40 बालमणि अम्मा माथरुभूमि बुक्स 2010 9788182648821 पेपर बैक मलयालम बालमणिअम्मायूडे कविथाकाल (सम्पूर्ण सम्हारम) २०१२ समग्र साहित्य ग्रंथhttp://www.indulekha.com/balamaniammayude-kavithakal-poems-balamaniamma ബാലാമണിഅമ്മയുടെ കവിതകള് 'बालमणिअम्मायूडे कविथाकाल' (सम्पूर्ण सम्हारम) मलयालम 760 बालमणि अम्मा माथरुभूमि बुक्स 2012 (जून) सजिल्द 3 जुलाई 2014 https://web.archive.org/web/20140714134542/http://www.indulekha.com/balamaniammayude-kavithakal-poems-balamaniamma 14 जुलाई 2014 dead
right 250px बालमणि अम्मा सृजन के दौरान फ्लिकर डॉट कॉम
इन्हें भी देखें
नालापत बालमणि अम्मा
मलयालम साहित्य का इतिहास
मलयालम साहित्य का इतिहास:परमेश्वरम नायर
सन्दर्भ
2
बाहरी कड़ियाँ
Balamani Amma नालापत बालमणि अम्मा
नालापत बालमणि अम्मा
सरस्वती सम्मान: के॰ के॰ बिड़ला फाउंडेशन का भारतीय कविता सम्मान, गद्यकोश (हिन्दी)
सरस्वती सम्मान, भारत कोश (हिन्दी)
स्पृचुअलिज़्म, मैटेरियलिज़्म फ्यूज इन बालमणि अम्माज पोयम (अँग्रेजी में)
बालमणि अम्मा की कविता: माँ भी कुछ नहीं जानती-सच्चा शरणम् (हिन्दी अनुवाद)
मनोरमा ऑनलाइन में नालापत बालमणि अम्मा की प्रोफाइल(मलयालम में)
श्रेणी:भारतीय महिला साहित्यकार
श्रेणी:1909 में जन्मे लोग
श्रेणी:२००४ में निधन
श्रेणी:मलयालम साहित्यकार
श्रेणी:पद्म भूषण सम्मान प्राप्तकर्ता
श्रेणी:साहित्य अकादमी द्वारा पुरस्कृत
श्रेणी:केरल के लोग
श्रेणी:१९८७ पद्म भूषण
श्रेणी:बालमणि अम्मा