411 REFERENCE · Wikipedia
हनुमान के 108 नाम
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
हिंदू पौराणिक कथाओं में, भगवान हनुमान के 108 नाम हैं। नीचे उन नामों की सूची दी गई है।
List of names
क्रमांकNamesMantraमंत्र (IAST)Meaning1आञ्जनेयॐ आञ्जनेयाय नमःOm Āñjaneyāya Namaḥजो देवी अञ्जना के पुत्र हैं2महावीरॐ महावीराय नमःOm Mahāvīrāya Namaḥजो अति बलशाली एवं पराक्रमी हैं3हनूमान्ॐ हनुमते नमःOm Hanumate Namaḥजो फूले हुए गालों वाले हैं4मारुतात्मजॐ मारुतात्मजाय नमःOm Mārutātmajāya Namaḥजो पवन देव को अति प्रिय हैं5तत्वज्ञानप्रदॐ तत्वज्ञानप्रदाय नमःOm Tattvajñānapradāya Namaḥजो तत्वज्ञान प्रदान करने वाले हैं6सीतादेवीमुद्राप्रदायकॐ सीतादेवीमुद्राप्रदायकाय नमःOm Sītadevīmudrāpradāyakāya Namaḥजो सीता माता को श्री राम जी की मुद्रिका प्रदान करने वाले हैं7अशोकवनिकाच्छेत्ताॐ अशोकवनिकाच्छेत्त्रे नमःOm Aśokavanikācchetre Namaḥजो अशोक वन को नष्ट करने वाले हैं8सर्वमायाविभञ्जनॐ सर्वमायाविभञ्जनाय नमःOm Sarvamāyāvibhañjanāya Namaḥजो भ्रम को नष्ट करने वाले हैं9सर्वबन्धविमोक्ताॐ सर्वबन्धविमोक्त्रे नमःOm Sarvabandhavimoktre Namaḥजो समस्त प्रकार के बन्धनों से मुक्त करने वाले हैं10रक्षोविध्वंसकारकॐ रक्षोविध्वंसकारकाय नमःOm Rakṣovidhvaṃsakārakāya Namaḥजो राक्षसों का संहार करने वाले हैं11परविद्यापरिहारॐ परविद्यापरिहाराय नमःOm Paravidyāparihārāya Namaḥजो शत्रुओं के विवेक का नाश करने वाले हैं12परशौर्यविनाशनॐ परशौर्यविनाशनाय नमःOm Paraśauryavināśanāya Namaḥजो शत्रुओं के बल एवं शक्ति को हरने वाले हैं13परमन्त्रनिराकर्ताॐ परमन्त्रनिराकर्त्रे नमःOm Paramantranirākartre Namaḥजो केवल श्री राम मन्त्र का जाप करने वाले हैं14परयन्त्रप्रभेदकॐ परयन्त्रप्रभेदकाय नमःOm Parayantraprabhedakāya Namaḥजो शत्रुओं की योजना को विफल करने वाले हैं15सर्वग्रहविनाशीॐ सर्वग्रहविनाशिने नमःOm Sarvagrahavināśine Namaḥजो समस्त ग्रहों के अशुभ प्रभाव को नष्ट करने वाले हैं16भीमसेनसहायकृत्ॐ भीमसेनसहायकृते नमःOm Bhīmasenasahāyakṛte Namaḥजो भीम की सहायता करने वाले हैं17सर्वदुःखहरॐ सर्वदुःखहराय नमःOm Sarvaduḥkhaharāya Namaḥजो समस्त कष्टों का निवारण करने वाले हैं18सर्वलोकचारीॐ सर्वलोकचारिणे नमःOm Sarvalokacāriṇe Namaḥजो समस्त लोकों में विचरण करने वाले हैं19मनोजवॐ मनोजवाय नमःOm Manojavāya Namaḥजो वायु के समान तीव्र गति वाले हैं20पारिजातद्रुमूलस्थॐ पारिजातद्रुमूलस्थाय नमःOm Pārijātadrumūlasthāya Namaḥजो पारिजात के वृक्ष के नीचे निवास करने वाले हैं21सर्वमन्त्रस्वरूपवान्ॐ सर्वमन्त्रस्वरूपवते नमःOm Sarvamantrasvarūpavate Namaḥजो समस्त मन्त्रों/स्तोत्रों के ज्ञाता एवं स्वामी हैं22सर्वतन्त्रस्वरूपीॐ सर्वतन्त्रस्वरूपिणे नमःOm Sarvatantrasvarūpiṇe Namaḥजो समस्त प्रकार के तन्त्रों के अधिपति हैं23सर्वयन्त्रात्मकॐ सर्वयन्त्रात्मकाय नमःOm Sarvayantrātmakāya Namaḥजो समस्त प्रकार के यन्त्रों में विद्यमान हैं24कपीश्वरॐ कपीश्वराय नमःOm Kapīśvarāya Namaḥजो वानरों के अधिपति हैं25महाकायॐ महाकायाय नमःOm Mahākāyāya Namaḥजो अत्यन्त विशाल देह वाले हैं26सर्वरोगहरॐ सर्वरोगहराय नमःOm Sarvarogaharāya Namaḥजो समस्त रोगों से मुक्त करने वाले हैं27प्रभुॐ प्रभवे नमःOm Prabhava Namaḥजो सम्पूर्ण सृष्टि में पूजे जाने वाले हैं28बलसिद्धिकरॐ बलसिद्धिकराय नमःOm Balasiddhikarāya Namaḥजो बल प्रदान करने वाले हैं29सर्वविद्यासम्पत्प्रदायकॐ सर्वविद्यासम्पत्प्रदायकाय नमःOm Sarvavidyāsampatpradāyakāya Namaḥजो नाना प्रकार की विद्या एवं सम्पत्ति प्रदान करने वाले हैं30कपिसेनानायकॐ कपिसेनानायकाय नमःOm Kapisenānāyakāya Namaḥजो वानर सेना के प्रमुख हैं31भविष्यच्चतुराननॐ भविष्यच्चतुराननाय नमःOm Bhaviṣyaccaturānanāya Namaḥजो भविष्य की घटनाओं को जानने वाले अथवा भविष्यज्ञाता हैं32कुमारब्रह्मचारीॐ कुमारब्रह्मचारिणे नमःOm Kumārabrahmacāriṇe Namaḥजो युवा एवं ब्रह्मचर्य व्रत का पालन करने वाले हैं33रत्नकुण्डलदीप्तिमान्ॐ रत्नकुण्डलदीप्तिमते नमःOm Ratnakuṇḍaladīptimate Namaḥजो रत्न जड़ित स्वर्ण कुण्डल धारण करने वाले हैं34सञ्चलद्बालसन्नद्धलम्बमानशिखोज्ज्वलॐ सञ्चलद्बालसन्नद्धलम्बमानशिखोज्ज्वलाय नमःOm Sañcaladbālasannaddhalambamānaśikhojjvalāya Namaḥजिनकी लम्बी पूँछ उनके सिर से भी ऊँची है35गन्धर्वविद्यातत्वज्ञॐ गन्धर्वविद्यातत्वज्ञाय नमःOm Gandharvavidyātattvajñāya Namaḥजो गन्धर्व विद्या अर्थात् संगीत में पारंगत हैं36महाबलपराक्रमॐ महाबलपराक्रमाय नमःOm Mahābalaparakramāya Namaḥजिनमें अद्वितीय बल एवं साहस है37कारागृहविमोक्ताॐ कारागृहविमोक्त्रे नमःOm Kārāgṛhavimoktre Namaḥजो कारागृह से मुक्त करने वाले हैं38शृङ्खलाबन्धमोचकॐ शृङ्खलाबन्धमोचकाय नमःOm Śṛṅkhalābandhamocakāya Namaḥजो बेड़ियों अथवा कष्ट से मुक्त करने वाले हैं39सागरोत्तारकॐ सागरोत्तारकाय नमःOm Sāgarottārakāya Namaḥजो समुद्र को लाँघने वाले हैं40प्राज्ञॐ प्राज्ञाय नमःOm Prājñāya Namaḥजो महान विद्वान हैं41रामदूतॐ रामदूताय नमःOm Rāmadūtāya Namaḥजो भगवान श्री राम के दूत हैं42प्रतापवान्ॐ प्रतापवते नमःOm Pratāpavate Namaḥजो अपनी वीरता एवं पराक्रम के लिए जाने जाते हैं43वानरॐ वानराय नमःOm Vānarāya Namaḥजो वानर के स्वरूप में विराजमान हैं44केसरीसुतॐ केसरीसुताय नमःOm Kesarisutāya Namaḥजो केसरी के पुत्र हैं45सीताशोकनिवारकॐ सीताशोकनिवारकाय नमःOm Sītāśokanivārakāya Namaḥजो माता सीता के कष्ट का निवारण करने वाले हैं46अञ्जनागर्भसम्भूतॐ अञ्जनागर्भसम्भूताय नमःOm Añjanagarbhasambhūtāya Namaḥजो माता अञ्जनी के गर्भ से जन्म लेने वाले हैं47बालार्कसदृशाननॐ बालार्कसदृशाननाय नमःOm Bālārkasadṛśānanāya Namaḥजिनकी आभा उदीयमान सूर्य के समान है48विभीषणप्रियकरॐ विभीषणप्रियकराय नमःOm Vibhīṣaṇapriyakāya Namaḥजो विभीषण के प्रिय हैं49दशग्रीवकुलान्तकॐ दशग्रीवकुलान्तकाय नमःOm Daśagrīvakulāntakāya Namaḥजो रावण के कुल का अन्त करने वाले हैं50लक्ष्मणप्राणदाताॐ लक्ष्मणप्राणदात्रे नमःOm Lakṣmaṇaprāṇadātre Namaḥजो लक्ष्मण जी के प्राणों की रक्षा करने वाले हैं51वज्रकायॐ वज्रकायाय नमःOm Vajrakāyāya Namaḥजिनका शरीर वज्र के समान कठोर एवं शक्तिशाली है52महाद्युतिॐ महाद्युतये नमःOm Mahādyutaye Namaḥजो अत्यन्त तेजस्वी हैं53चिरञ्जीवीॐ चिरञ्जीविने नमःOm Cirañjīvine Namaḥजो प्रत्येक युग में अजर-अमर रहने वाले हैं54रामभक्तॐ रामभक्ताय नमःOm Rāmabhaktāya Namaḥजो भगवान श्री राम के परम भक्त हैं55दैत्यकार्यविघातकॐ दैत्यकार्यविघातकाय नमःOm Daityakāryavighātakāya Namaḥजो दैत्यों के समस्त कार्य निष्फल करने वाले हैं56अक्षहन्ताॐ अक्षहन्त्रे नमःOm Akṣahantre Namaḥजो रावण के पुत्र अक्षय का अन्त करने वाले हैं57काञ्चनाभॐ काञ्चनाभाय नमःOm Kāñcanābhāya Namaḥजिनकी काया स्वर्ण के समान आभा वाली है58पञ्चवक्त्रॐ पञ्चवक्त्राय नमःOm Pañcavaktrāya Namaḥजिनके पाँच मुख हैं59महातपस्ॐ महातपसे नमःOm Mahātapase Namaḥजो अद्भुत तपस्या करने वाले हैं60लङ्किनीभञ्जनॐ लङ्किनीभञ्जनाय नमःOm Laṅkinībhañjanāya Namaḥजो लङ्किनी नामक राक्षसी का उद्धार करने वाले हैं61श्रीमान्ॐ श्रीमते नमःOm Śrimate Namaḥजो सम्पूर्ण सृष्टि में आदरणीय एवं पूजनीय हैं62सिंहिकाप्राणभञ्जनॐ सिंहिकाप्राणभञ्जनाय नमःOm Siṃhikāprāṇabhañjanāya Namaḥजो सिंहिका राक्षसी का अन्त करने वाले हैं63गन्धमादनशैलस्थॐ गन्धमादनशैलस्थाय नमःOm Gandhamādanaśailasthāya Namaḥजो गन्धमादन पर्वत पर निवास करने वाले हैं64लङ्कापुरविदाहकॐ लङ्कापुरविदाहकाय नमःOm Laṅkāpuravidāhakāya Namaḥजो लङ्का दहन करने वाले हैं65सुग्रीवसचिवॐ सुग्रीवसचिवाय नमःOm Sugrīvasacivāya Namaḥजो सुग्रीव के मन्त्री हैं66धीरॐ धीराय नमःOm Dhīrāya Namaḥजो अत्यन्त वीर एवं साहसी हैं67शूरॐ शूराय नमःOm Śūrāya Namaḥजो निर्भीक एवं निडर हैं68दैत्यकुलान्तकॐ दैत्यकुलान्तकाय नमःOm Daityakulāntakāya Namaḥजो दैत्यों का अन्त करने वाले हैं69सुरार्चितॐ सुरार्चिताय नमःOm Surārcitāya Namaḥजो देवताओं द्वारा पूजे जाने वाले हैं70महातेजस्ॐ महातेजसे नमःOm Mahātejase Namaḥजिनमें असीमित तेज है71रामचूडामणिप्रदॐ रामचूडामणिप्रदायकाय नमःOm Rāmacūḍāmaṇipradāyakāya Namaḥजो भगवान श्री राम को सीता माता की चूड़ामणि प्रदान करने वाले हैं72कामरूपीॐ कामरूपिणे नमःOm Kāmarūpiṇe Namaḥजो इच्छानुसार कोई भी रूप धारण करने वाले हैं73पिङ्गलाक्षॐ पिङ्गलाक्षाय नमःOm Piṅgalākṣāya Namaḥजो लाल एवं भूरे नेत्रों वाले हैं74वार्धिमैनाकपूजितॐ वार्धिमैनाकपूजिताय नमःOm Vārdhimainakapūjitāya Namaḥजो समुद्र एवं मैनाक पर्वत द्वारा पूजे जाने वाले हैं75कवलीकृतमार्तण्डमण्डलॐ कवलीकृतमार्तण्डमण्डलाय नमःOm Kavalīkṛtamārtaṇḍamaṇḍalāya Namaḥजो सूर्य को निगलने वाले हैं76विजितेन्द्रियॐ विजितेन्द्रियाय नमःOm Vijitendriyāya Namaḥजो समस्त इन्द्रियों को वश में करने वाले हैं77रामसुग्रीवसन्धाताॐ रामसुग्रीवसन्धात्रे नमःOm Rāmasugrīvasandhātre Namaḥजो भगवान श्री राम एवं सुग्रीव में मित्रता करवाने वाले हैं78महारावणमर्दनॐ महारावणमर्दनाय नमःOm Mahārāvaṇamardanāya Namaḥजो महारावण का संहार करने वाले हैं79स्फटिकाभॐ स्फटिकाभाय नमःOm Sphaṭikābhāya Namaḥजो स्फटिक मणि के समान आभा वाले हैं80वागधीशॐ वागधीशाय नमःOm Vāgadhīśāya Namaḥजो वाणी के स्वामी हैं81नवव्याकृतिपण्डितॐ नवव्याकृतिपण्डिताय नमःOm Navavyākṛtipaṇḍitāya Namaḥजो अत्यन्त कुशल विद्वान हैं82चतुर्बाहुॐ चतुर्बाहवे नमःOm Caturbāhave Namaḥजो चार भुजाओं वाले हैं83दीनबन्धुॐ दीनबन्धवे नमःOm Dīnabandhave Namaḥजो दीन-हीनों के मित्र हैं84महात्माॐ महात्मने नमःOm Mahātmane Namaḥजो समस्त आत्माओं में श्रेष्ठ हैं85भक्तवत्सलॐ भक्तवत्सलाय नमःOm Bhaktavatsalāya Namaḥजो भक्तों पर करुणा करने वाले हैं86सञ्जीवननगाहर्ताॐ सञ्जीवननगाहर्त्रे नमःOm Sañjīvananagāhrtre Namaḥजो सञ्जीवनी पर्वत लाने वाले हैं87शुचिॐ शुचये नमःOm Śucaye Namaḥजो परम पवित्र हैं88वाग्मीॐ वाग्मिने नमःOm Vāgmine Namaḥजो एक कुशल वक्ता हैं89दृढव्रतॐ दृढव्रताय नमःOm Dṛḍhavratāya Namaḥजो अपनी प्रतिज्ञा पर दृढ रहने वाले हैं90कालनेमिप्रमथनॐ कालनेमिप्रमथनाय नमःOm Kālanemipramathanāya Namaḥजो कालनेमि दैत्य का अन्त करने वाले हैं91हरिमर्कटमर्कटॐ हरिमर्कटमर्कटाय नमःOm Harimarkaṭamarkaṭāya Namaḥजो वानरों के स्वामी हैं92दान्तॐ दान्ताय नमःOm Dāntāya Namaḥजो दान देने वाले हैं93शान्तॐ शान्ताय नमःOm Śāntāya Namaḥजो शान्त प्रकृति वाले हैं94प्रसन्नात्माॐ प्रसन्नात्मने नमःOm Prasannātmane Namaḥजो प्रसन्नचित्त रहने वाले हैं95शतकण्ठमदापहृत्ॐ शतकण्ठमदापहृते नमःOm Śatakaṇṭhamadāpahṛte Namaḥजो शतकण्ठ के अभिमान को नष्ट करने वाले हैं96योगीॐ योगिने नमःOm Yogine Namaḥजो एक महान योगी हैं97रामकथालोलॐ रामकथालोलाय नमःOm Rāmakathālolāya Namaḥजो रामकथा सुनने को उत्सुक रहने वाले हैं98सीतान्वेषणपण्डितॐ सीतान्वेषणपण्डिताय नमःOm Sītānveṣaṇapaṇḍitāya Namaḥजो माता सीता को ज्ञानपूर्वक खोजने वाले हैं99वज्रदंष्ट्रॐ वज्रदंष्ट्राय नमःOm Vajradaṃṣṭrāya Namaḥजो वज्र के समान कठोर हैं100वज्रनखॐ वज्रनखाय नमःOm Vajranakhāya Namaḥजो वज्र के समान सुदृढ़ नख अर्थात् नाखून वाले हैं101रुद्रवीर्यसमुद्भवॐ रुद्रवीर्यसमुद्भवाय नमःOm Rudravīryasamudbhavāya Namaḥजो भगवान शिव के अवतार हैं102इन्द्रजित्प्रहितामोघब्रह्मास्त्रविनिवारकॐ इन्द्रजित्प्रहितामोघब्रह्मास्त्रविनिवारकाय नमःOm Indrajitprahitāmoghabrahmāstravinivārakāya Namaḥजो इन्द्रजीत के ब्रह्मास्त्र के प्रभाव को दूर करने वाले हैं103पार्थध्वजाग्रसंवासीॐ पार्थध्वजाग्रसंवासिने नमःOm Pārthadhvajāgrasamvāsine Namaḥजो अर्जुन के रथ की ध्वजा में निवास करते हैं104शरपञ्जरभेदकॐ शरपञ्जरभेदकाय नमःOm Śarapañjarabhedakāya Namaḥजो शत्रुओं के कारागृह को भेदने वाले हैं105दशबाहुॐ दशबाहवे नमःOm Daśabāhave Namaḥजो दस भुजाओं वाले हैं106लोकपूज्यॐ लोकपूज्याय नमःOm Lokapūjyāya Namaḥजो समस्त लोकों में पूजे जाने वाले हैं107जाम्बवत्प्रीतिवर्धनॐ जाम्बवत्प्रीतिवर्धनाय नमःOm Jāmbavatprītivardhanāya Namaḥजो जाम्बवन्त जी के अत्यन्त प्रिय हैं108सीतासमेतश्रीरामपादसेवाधुरन्धरॐ सीतासमेतश्रीरामपादसेवाधुरन्धराय नमःOm Sītāsametaśrīrāmapādasevādhurandharāya Namaḥजो देवी सीता सहित श्री राम जी के चरण कमलों की सेवा करने वाले हैं
http://www.drikpanchang.com/hindu-names/gods/god-hanuman/108-hanuman-names.html 108 Names of God Hanuman Ashtottara Shatanamavali of God Hanuman LLP Adarsh Mobile Applications Drikpanchang en 2025-10-20https://hindi.webdunia.com/jay-hanuman/108-names-of-hanumanji-121021900094_1.html 108 Names of Hanumanji हनुमानजी के 108 नाम, लेकिन जानिए 11 खास नामों का रहस्य जोशी अनिरुद्ध hindi.webdunia.com hi 2025-10-20https://www.timesnownews.com/spiritual/hanuman-jayanti-2025-chant-these-108-names-of-lord-hanuman-in-kaliyuga-to-seek-his-blessings-article-151397937 Hanuman Jayanti 2025: Chant These 108 Names of Lord Hanuman In Kaliyuga to Seek His Blessings 2025-04-11 Times Now en 2025-10-20https://www.jansatta.com/religion/hanuman-ji-ke-108-naam-108-names-of-hanuman-ji-with-meaning-bajrangbali-naam-jaap-on-hanuman-jayanti-2025/3914532/ Hanuman Ji Ke 108 Naam: हनुमान जयंती के दिन करें बजरंगबली के 108 नामों का मंत्र जाप, पूरी हो सकती है हर मनोकामना 2025-04-10 Jansatta hi 2025-10-20https://www.jagran.com/spiritual/puja-path-mangalwar-ke-upay-keep-these-things-in-mind-while-chanting-108-names-of-hanuman-ji-23849696.html Mangalwar Ke Upay: हनुमान जी के 108 नामों का जप करते समय इन बातों का रखें ध्यान, जीवन होगा सफल - Mangalwar Ke Upay Keep these things in mind while chanting 108 names of Hanuman ji Jagran hi 2025-10-20
संदर्भ