411 REFERENCE · Wikipedia
नेपाल के जिले
Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
२० सितम्बर २०१५ को जारी हुए नए संविधान के अनुसार नेपाल को ७ प्रदेशों (प्रान्तों) में बांटा गया है।http://www.naukarisarkari.com/articles/article_detail?id=736&topic_name=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%20%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%20%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%B2%E0%A4%BE%20%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%20%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%82 नेपाल में पहला लोकतांत्रिक संविधान लागू 22 September 2015 naukarisarkari.com 6 August 2017 ... नेपाल में अब सात नए राज्य होंगे और इन सातों प्रांतों के बारे में एक वर्ष के भीतर उच्चस्तरीय आयोग फैसला लेगा। ; ...' जून 2020 InternetArchiveBot सभी प्रदेशों के जिलों को मिलाकर फिलहाल ७७ जिले हैं।
नेपाल में जिले (नेपाली:जिल्ला) द्वितीय स्तर के प्रशासनिक विभाग हैं, जो प्रदेशों में विभाजित हैं। नेपाल में अब ७७ जिले हैं जो ७ प्रदेशों में व्यवस्थित हैं। प्रत्येक जिला जिला समन्वय समिति के अधीन प्रशासित हैं।
स्थानीय तह निर्वाचन ऐन ०७३ के अनुसार अब गाउँपालिका (ग्रामपालिका) और नगरपालिका में निर्वाचित प्रमुख, उपप्रमुख, वार्ड अध्यक्ष और सदस्य सभी जिल्ला समन्वय समिति के प्रमुख के उम्मीदवार के रूप में खड़ा हो सकते हैं।
जिल्ला समन्वय समिति के प्रमुख और उपप्रमुख चुने जाने के लिए मतदान करने का अधिकार सिर्फ ग्रामपालिका और नगरपालिका के प्रमुख और उपप्रमुख को होगा नियम में ऐसी व्यवस्था रखी गई है।
जिले नगरपालिका और ग्रामपालिका (गाउँपालिका) में विभाजित हैं। पूरे नेपाल में ७४४ ग्रामपालिका और नगरपालिका हैं।
https://thehimalayantimes.com/nepal/new-local-level-structure-comes-effect-today/ New local level structure comes into effect from today 10 March 2015 The Himalayan 6 August 2017 ... there will be 744 local levels including four metropolitan cities, 13 sub-metropolitan cities, 246 municipalities and 481 village councils (Gaunpalikas). ; ...' https://web.archive.org/web/20170806141359/https://thehimalayantimes.com/nepal/new-local-level-structure-comes-effect-today/ 6 अगस्त 2017 dead
इतिहास
१८१६ में राजा राजेन्द्र बीर बिक्रम शाह] और प्रधानमंत्री भीमसेन थापा के समय नेपाल १० जिलों में बंटा हुआ था। दुधकोशी नदी से पूर्व के सारे क्षेत्र एक जिला धनकुटा के तहत आता था।
प्रधानमंत्री बीर शमशेर राणा के शासन के समय (१८८५-१९०१) नेपाल कुल ३२ जिलों में बंटा हुआ था। पहाड़ी क्षेत्र के २० जिले थें और तराई क्षेत्र में १२ जिले थें। नेपाल दो क्षेत्र पूर्वी नेपाल और पश्चिम नेपाल में बंटे थें। पाल्पा और धनकुटा इन दोनों क्षेत्रों के केंद्र (मुख्यालय) थें। ये दोनों क्षेत्र (गौड़ा) कहलाते थे। तराई क्षेत्र में जिले तहसिल कहलाते थें।
नेपाल के कुल ७७ जिले 7 प्रदेशों में विभाजित हैं। यह सूची संविधान नेपाल २०७२ और नवीनतम प्रशासनिक अद्यतन के अनुसार है:https://mofaga.gov.np संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, नेपाल सरकार 23 जून 2025
नेपाल के प्रदेशों की सूची
प्रदेशआइएसओ राजधानी राज्यपाल मुख्यमंत्री जिले क्षेत्रफल जन.(२०२१) घनत्व
(/किमी२)प्रतिनि. प्रतिनिधि सभा सदस्यों की संख्या मानचित्रकोशीNP-P1बिराटनगरपर्शुराम खपुङहिकमत कुमार कार्कीताप्लेजुङ
पाँचथर
इलाम
झापा
तेह्रथुम
संखुवासभा
धनकुटा
मोरङ
सुनसरी
भोजपुर
उदयपुर
खोटाङ
सोलुखुम्बू
ओखलढुङ्गा
(कुल १४)२५,९०५ किमी२४९,७२,०२११९२२८100pxमधेशNP-P2जनकपुरसुमित्रा भण्डारीसतीश कुमार सिंहसप्तरी
सिराहा
धनुषा
महोत्तरी
सर्लाही
रौतहट
बारा
पर्सा
(कुल ८)९,६६१ किमी२६१,२६,२८८ ६३५३२100pxबागमतीNP-P3हेटौडा दीपक प्रसाद देवकोटाबहादुर सिंह लामादोलखा
रामेछाप
सिन्धुली
सिन्धुपाल्चोक
काभ्रेपलान्चोक
काठमाडौँ
ललितपुर
भक्तपुर
रसुवा
नुवाकोट
मकवानपुर
धादिङ
चितवन
(कुल १३) २०,३०० किमी२ ६०,८४,०४२३००३३100pxगण्डकीNP-P4पोखरा दिल्लीराज भट्टसुरेन्द्रराज पाण्डेगोरखा
लमजुङ
तनहुँ
नवलपुर
मनाङ
मुस्ताङ
कास्की
पर्वत
स्याङ्जा
म्याग्दी
बागलुङ
(कुल ११)२१,५०४ किमी२२४,७९,७४५११६१८100px लुम्बिनीNP-P5देउखुरी कृष्णबहादुर घर्तीचेतनारायण अचार्यपरासी
पाल्पा
गुल्मी
अर्घाखाँची
रुपन्देही
कपिलवस्तु
प्युठान
पूर्वी रुकुम
रोल्पा
दाङ
बाँके
बर्दिया
(कुल १२)२२,२८८ किमी२५१,२४,२२५२३०२६100pxकर्णालीNP-P6बीरेन्द्रनगरयज्ञराज जोशीयमलाल कण्डेलडोल्पा
मुगु
हुम्ला
जुम्ला
पश्चिमी रुकुम
जाजरकोट
कालिकोट
दैलेख
सुर्खेत
सल्यान
(कुल १०) २७,९८४ किमी२१६,९४,८८९६११२100pxसुदूरपश्चिमNP-P7गोदावरीनाजिर मियाँकमलबहादुर शाहबाजुरा
अछाम
बझाङ
दार्चुला
बैतडी
डडेलधुरा
डोटी
कंचनपुर
कैलाली
(कुल ९)१९,९९९.२८ किमी२ २७,११,२७०१३६१६100pxनेपालNPकाठमाडौँराष्ट्रपतिरामचन्द्र पौडेलप्रधानमन्त्री
खड्ग प्रसाद ओली७७१४७,६४१.२८ किमी२३,०१,९२,४८०१९८१६५frameless|100x100px
बाहरी कड़ियाँ
नेपाल सरकार: संघीय मामिला मन्त्रालय https://web.archive.org/web/20200128003919/http://mofaga.gov.np/ne 28 जनवरी 2020
राष्ट्रिय पोर्टल, नेपाल https://web.archive.org/web/20171005102523/https://nepal.gov.np/ 5 अक्तूबर 2017
श्रेणी:नेपाल के जिले
श्रेणी:नेपाल के प्रदेश
श्रेणी:नेपाल के प्रशासनिक मानचित्र
बाहरी कड़ियाँ
नेपाल सरकार: संघीय मामिला मन्त्रालय https://web.archive.org/web/20200128003919/http://mofaga.gov.np/ne 28 जनवरी 2020
राष्ट्रिय पोर्टल, नेपाल https://web.archive.org/web/20171005102523/https://nepal.gov.np/ 5 अक्तूबर 2017
श्रेणी:नेपाल के जिले
श्रेणी:नेपाल के प्रदेश
श्रेणी:नेपाल के प्रशासनिक मानचित्र
संदर्भ
बाहरी कड़ियाँ
नेपाल सरकार: संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय https://web.archive.org/web/20200128003919/http://mofaga.gov.np/ne 28 जनवरी 2020
केन्द्रीय तथ्यांक विभाग, नेपाल https://web.archive.org/web/20130731124937/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf 31 जुलाई 2013
श्रेणी:नेपाल के जिले
श्रेणी:नेपाल के प्रदेश
१९६१ के बाद
१३ अप्रैल १९६१ से पहले नेपाल में ३५ जिले थें।
१९६१ में (बिस २०१८/१/१) राजा महेंद्र द्वारा नेपाल को १४ अंचल और ७५ जिलों में बांटा गया।
१९७२ में राजा विक्रम के द्वारा नेपाल ४ विकास क्षेत्रों में बांटा गया, लेकिन १९८० में नेपाल का सबसे पश्चिमी विकास समिति क्षेत्र को दो हिस्सों में बांट दिया गया। मध्य-पश्चिमांचल और सुदूर-पश्चिमांचल क्षेत्रों में। https://www.britannica.com/place/Nepal/Administration-and-social-conditions Nepal 6 August 2017 ... Prior to 1990 the country was divided for administrative purposes into 5 development regions, 14 zones, and 75 districts; ...' https://web.archive.org/web/20170806142304/https://www.britannica.com/place/Nepal/Administration-and-social-conditions 6 अगस्त 2017 live
२० सितम्बर २०१५ से
+ क्रम प्रदेश / प्रान्त जिले क्षेत्र(किमी²) जनसंख्या घनत्व(व्यक्ति/किमी²) तुलनात्मक राज्य१कोशी प्रदेश१४२५,९०५ किमी२ 4,534,943 180 किमी²बरण्डी२मधेश प्रदेश८९,६६१ किमी२ 5,404,145 सायप्रस३बागमती प्रदेश१३ २०,३०० किमी२ 5,529,452 स्लोवेनिया४गण्डकी प्रदेश११२१,५०४ किमी२2,413,907 एल साल्वाडोर५लुम्बिनी प्रदेश१३२२,२८८ किमी२ 4,891,025 एल साल्वाडोर६कर्णाली प्रदेश१० २७,९८४ किमी२1,168,515 भूमध्यरेखीय गिनी७सुदूरपश्चिम प्रदेश९१९,५३९ किमी२ 2,552,517 न्यू कैलेडोनियानेपाल७८१४७,१८१
कोशी प्रदेश क्रम जिलेमुख्यालयजनसंख्याटिप्पणी१भोजपुर जिला २धनकुटा जिला ३ईलाम जिला ४झापा जिला ५खोटाँग जिला ६मोरंग जिला ७ओखलढुंगा जिला ८पांचथर जिला ९संखुवासभा जिला १०सोलुखुम्बू जिला ११सुनसरी जिला १२ताप्लेजुँग जिला १३तेह्रथुम जिला १४उदयपुर जिला कुल जिले१४कोशी प्रदेश
मधेश प्रदेश क्रम जिलेमुख्यालयजनसंख्याटिप्पणी१सिराहा जिला २बारा जिला ३धनुषा जिला ४महोत्तरी जिला ५पर्सा जिला ६रौतहट जिला ७सप्तरी जिला ८सर्लाही जिला कुल जिले८मधेश प्रदेश
बागमती प्रदेश क्रम जिलेमुख्यालयजनसंख्याटिप्पणी१भक्तपुर जिला २धादिंग जिला ३चितवन जिला ४दोलखा जिला ५काठमांडू जिला ६काभ्रेपलांचोक जिला ७ललितपुर जिला ८मकवानपुर जिला ९नुवाकोट जिला १०रामेछाप जिला ११रसुआ जिला १२सिंधुली जिला १३सिंधुपालचोक जिला कुल जिले१३बागमती प्रदेश
गण्डकी प्रदेश क्रम जिलेमुख्यालयजनसंख्याटिप्पणी१पूर्वी बागलुंग जिला २गोरखा जिला ३कास्की जिला ४लमजुंग जिला ५मनांग जिला ६मुस्तांग जिला ७म्याग्दी जिला ८पूर्वी नवलपरासी जिला ९पर्बत जिला १०स्यांगजा जिला ११तनहुँ जिला कुल जिले११गण्डकी प्रदेश
लुम्बिनी प्रदेश क्रम जिलेमुख्यालयजनसंख्याटिप्पणी१पश्चिम बागलंग जिला २अर्घाखाँची जिला ३बांके जिला ४बर्दिया जिला ५दांग जिला ६गुल्मी जिला ७कपिलवस्तु जिला ८पश्चिम नवलपरासी जिला ९पाल्पा जिला १०प्युठान जिला ११रोल्पा जिला १२पूर्वी रुकुम जिला १३रुपन्देही जिला कुल जिले१३लुम्बिनी प्रदेश
कर्णाली प्रदेश क्रम जिलेमुख्यालयजनसंख्याटिप्पणी१ सल्यान जिला २दैलेख जिला ३सुर्खेत जिला ४डोल्पा जिला ५हुम्ला जिला ६जाजरकोट जिला ७जुम्ला जिला ८कालीकोट जिला ९मुगु जिला १०पश्चिम रुकुम जिला कुल जिले१०कर्णाली प्रदेश
सुदूरपश्चिम प्रदेश क्रम जिलेमुख्यालयजनसंख्याटिप्पणी१अछाम जिला २बैतडी जिला ३बझांग जिला ४बाजुरा जिला ५डडेलधुरा जिला ६दार्चुला जिला ७डोटी जिला ८कैलाली जिला ९कंचनपुर जिला कुल जिले९सुदूरपश्चिम प्रदेश
इन्हें भी देखें
नेपाल के प्रदेश
नेपाल का प्रशासनिक विभाजन
सन्दर्भ
बाहरी कड़ियाँ
श्रेणी:नेपाल के जिले