Skip to main content

  | मौसम…

411 समाचार
Public archive edition · Attributed source reporting with original dates · AI drafts are excluded

411 REFERENCE · Wikipedia

योगासनों की सूची

Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.

सुविधापूर्वक एक चित और स्थिर होकर बैठने को आसन कहा जाता है। आसन का शाब्दिक अर्थ है - बैठना, बैठने का आधार, बैठने की विशेष प्रक्रिया आदि। पातंजल योगदर्शन में विवृत्त अष्टांगयोग में आसन का स्थान तृतीय एवं गोरक्षनाथादि द्वारा प्रवर्तित षडंगयोग में प्रथम है। चित्त की स्थिरता, शरीर एवं उसके अंगों की दृढ़ता और कायिक सुख के लिए इस क्रिया का विधान मिलता है। विभिन्न ग्रंथों में आसन के लक्षण हैं - उच्च स्वास्थ्य की प्राप्ति, शरीर के अंगों की दृढ़ता, प्राणायामादि उत्तरवर्ती साधनक्रमों में सहायता, स्थिरता, सुख दायित्व आदि। पंतजलि ने स्थिरता और सुख को लक्षणों के रूप में माना है। प्रयत्नशैथिल्य और परमात्मा में मन लगाने से इसकी सिद्धि बतलाई गई है। इसके सिद्ध होने पर द्वंद्वों का प्रभाव शरीर पर नहीं पड़ता। किंतु पतंजलि ने आसन के भेदों का उल्लेख नहीं किया। उनके व्याख्याताओं ने अनेक भेदों का उल्लेख (जैसे - पद्मासन, भद्रासन आदि) किया है। इन आसनों का वर्णन लगभग सभी भारतीय साधनात्मक साहित्य (अहिर्बुध्न्य, वैष्णव जैसी संहिताओं तथा पांचरात्र जैसे वैष्णव ग्रंथों में एवं हठयोगप्रदीपिका, घेरंडसंहिता, आदि) में मिलता है। प्रमुख योगासन हिन्दी संस्कृत अर्थ किपा सूचं अधोमुखश्वानासन अधोमुखश्वानासन अधो मुख (नीचे मुख) श्वान आसन100px| अधोमुखवृक्षासन अधोमुखवृक्षासन Handstand (Downward-Facing Tree)100px| [धनुरासन]] धनुरासन Bow posture 100px| अनन्तासन अनन्तासन विष्णुद्यःया अनन्त रुपया आसन 100px| अंजलिमुद्रा अंजलिमुद्रा Salutation hand posture100px| अर्धचन्द्रासन अर्धचन्द्रासन बामिला100px| अर्धमत्स्येन्द्रासन अर्धमत्स्येन्द्रासन Half Spinal Twist100px| अर्धनावासन अर्धनावासन बच्छि लःखः वा नाउचा100px| Baddha Gomukhāsana बद्धगोमुखासन Upaviṣṭha100px| बद्धकोणसन बद्धकोणसन स्वागु कुं100px| बकासन बकासन बहःचिया आसन100px| बालासन बालासन मचाया आसन100px| गर्भासन गर्भासन भेकासन भेकासन ब्यांचिया आसन100px| भरद्वाजासन भरद्वाजासन Bharadvaja's Twist भुजंगासन भुजंगासन नागया आसान100px| भुजपीडासन भुजपीडासन Arm-pressing posture100px| चक्रासन चक्रासन घःचा थें न्यागु आसन100px| चतुरंगदण्डासन चतुरंगदण्डासन Four-Limbed Staff100px| दण्डासन दण्डासन Staff pose धनुरासन धनुरासन Bow100px|द्विपादशिर्षासन Both feet behind head द्विपदविपरितदन्दसन द्विपदविपरितदन्दसन Two-Legged Inverted Staff Pose 100px एकपादरजकपोतसन एकपादरजकपोतसन One-Legged King Pigeon100px|an attempt एकपादशीर्षासन एकपादशीर्षासन Head stand one foot100px|Head stand by only holding) one foot एकपादप्रसारणसर्वांगतुलासन एकपादप्रसारणसर्वांगतुलासन Balance posture for the whole body, by extending one leg एकपादशिर्षासन Foot behind Head गर्भासन गर्भासन Fetus100px| गरुडासन गरुडासन इमा थें न्यागु आसन गोमुखासन गोमुखासन सा ख्वा थें न्यागु आसन100px| हलासन हलासन वासा100px| हनुमनासन हनुमनासन हनुमांद्यः च्वनिगु थें न्यागु आसन जठरपरिवर्तनासन जठरपरिवर्तनासन Belly-revolving posture जानुशीर्षासन जानुशीर्षासन Head-to-Knee Forward Bend काकासन काकासन क्वः 100px| कपोतासन कपोतासन बखुं100px| कपोतासन कपोतासन Ear-pressing क्रौंचासन क्रौंचासन ब्वह कुक्कुटासन कुक्कुटासन Cockerel कूर्मासन कूर्मासन काउले लोलासन लोलासन Pendant महामुद्रा महामुद्रा Great hand posture मकरासन मकरासन Crocodile मुक्तहस्तशीर्षासन मुक्तहस्तशीर्षासन Head stand मण्डलासन मण्डलासन चाक मत्स्यासन मत्स्यासन न्या100px| मत्स्येन्द्रासन मत्स्येन्द्रासन Lord of the Fishes100px मयूरासन मयूरासन म्ह्य्‌खा नटराजासन नटराजासन Lord of the Dance or Dancer100px| निरालम्बसर्वांगासन निरालम्बसर्वांगासन Posture for the whole body पादहस्तासन पादहस्तासन Standing Forward Bend पद्मासन पद्मासन पलेस्वां100px| परिपूर्णनावासन परिपूर्णनावासन लःखः परिवृत्तपार्श्वकोणासन परिवृत्तपार्श्वकोणासन Revolved Side Angle परिवृत्तत्रिकोणासन परिवृत्तत्रिकोणासन Revolved Triangle पर्यंकासन पर्यंकासन Bed पाशासन पाशासन Noose पश्चिमोत्तानासन पश्चिमोत्तानासन Seated Forward Bend100px|PaccimasanaPaschima tana प्रसारितपादोत्तानासन प्रसारितपादोत्तानासन Intense Spread Leg Stretch राजकपोतासन राजकपोतासन शाही बखुं शलभासन शलभासन LocustGrass-hopper समकोणासन समकोणासन Straight angle सर्वांगासन सर्वांगासन Shoulder Stand100px शवासन शवासन Corpse Pose100px| Shavasana Sarvasana Mrtasana सेतुबन्धसर्वांगासन सेतुबन्धसर्वांगासन तां सेतुबन्धसन सेतुबन्धसनHalf Wheel सिद्धासन सिद्धासन Perfect Poseमुक्तसन मुक्तसन गुप्तसन गुप्तसन सिंहासन सिंहासन सिंह शीर्षासन शीर्षासन Head Stand100px| सुखासन सुखासन Auspicious Pose100px| सुप्तभदकोणासन सुप्तभदकोणासन Reclining Bound Angle सुप्तकोणासन सुप्तकोणासन Angle सुप्तपादांगुष्ठासन सुप्तपादांगुष्ठासन Reclining Big Toe सुप्तवीरासन सुप्तवीरासन Reclining Hero सुप्तवज्रासन सुप्तवज्रासन Thunderbolt स्वस्तिकासन स्वस्तिकासन Prosperous Pose ताडासन ताडासन Mountain Pose Samasthiti टिट्टिभासन टिट्टिभासन Firefly Pose त्रिकोणासन त्रिकोणासन स्वकुं तुलासन तुलासन Balance posture उड्डीयानबन्ध उड्डीयानबन्ध The abdominal lock उपविष्टकोणासन उपविष्टकोणासन चकं कुं ऊर्ध्वधनुरासन ऊर्ध्वधनुरासन Upward Bow100px| Backbend ऊर्ध्वमुखश्वानासन ऊर्ध्वमुखश्वानासन Upward-Facing Dog ऊर्ध्वदण्डासन ऊर्ध्वदण्डासन कथि उष्ठासन उष्ठासन उंथ उत्तानकूर्मासन उत्तानकूर्मासन Upside-Down Tortoise उत्कटासन उत्कटासन च्वंसा (मेच) उत्तानासन उत्तानासन Standing Forward Bend100px| उत्थितहस्तपादांगुष्ठासन उत्थितहस्तपादांगुष्ठासन Raised Hand to Big Toe उत्थितपार्श्वकोणासन उत्थितपार्श्वकोणासन Extended Side Angle उत्थितत्रिकोणासन उत्थितत्रिकोणासन Extended Triangle100px| वसिष्ठासन वसिष्ठासन Side Plank वातायनासन वातायनासन सल विपरीतकरणि विपरीतकरणि Legs-up-the-Wall वज्रासन वज्रासन बज्रया आसन100px| वीरासन वीरासन Hero वीरभद्रासन वीरभद्रासन Distinguished hero वीरभद्रासन IIवीरभद्रासन IIWarrior II वृक्षासन वृक्षासन Corn Tree100px| वृश्चिकासन वृश्चिकासन scorpion बाहरी कड़ियाँ विभिन्न योगासनो की विधियां एवं लाभ https://web.archive.org/web/20070929221613/http://www.sandhaan.com/hindi/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A5%80:%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97 29 सितंबर 2007 योगासन https://web.archive.org/web/20121004020257/http://theholisticcare.com/asana.htm 4 अक्तूबर 2012 श्रेणी:योग