Skip to main content

  | मौसम…

411 समाचार
Public archive edition · Attributed source reporting with original dates · AI drafts are excluded

411 REFERENCE · Wikipedia

वी. आर. पंचमुखी

Reference material by Wikipedia contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.

वी. आर. पंचमुखी V R Panchamukhi.jpg वादिराजाचार्य पंचमुखी kn वादिराजाचार्य राघवेंद्राचार्य पंचमुखी 1936 9 17 yes बागलकोट, कर्नाटक भारतीय * कर्नाटक विश्वविद्यालय बॉम्बे विश्वविद्यालय दिल्ली स्कूल ऑफ इकोनॉमिक्स वेदवती वी. पंचमुखी * राष्ट्रपति का संस्कृत सम्मान प्रमाणपत्र (2003) पंचजन्य पुरस्कार (2014) श्री गुरुसार्वभौम राघवेंद्र प्रशस्ति, मंन्त्रालयम् (2016) पद्म श्री (2025) वी. आर. पंचमुखी (वादिराजाचार्य राघवेंद्राचार्य पंचमुखी), एक भारतीय अर्थशास्त्र के विद्वान और संस्कृत के प्रतिष्ठित विद्वान हैं। उन्हें 2025 में भारत सरकार द्वारा साहित्य और शिक्षा के क्षेत्र में योगदान के लिए पद्म श्री से सम्मानित किया गया।https://www.indiatoday.in/india/story/padma-awards-full-list-sharda-sinha-mt-vasudevan-nair-pr-sreejesh-2670165-2025-01-25 पद्म पुरस्कार 2025: सुशील मोदी, पंकज उधास, पीआर श्रीजेश को सम्मान इंडिया टुडे 26 जनवरी 2025Padma Awards 2025 announced https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2096285 pib.gov.in प्रारंभिक जीवन पंचमुखी का जन्म 17 सितंबर 1936 को कर्नाटक के बागलकोट में एक मध्व ब्राह्मण परिवार में हुआ था। उनके पिता विद्यारत्न श्री आर. एस. पंचमुखी प्रसिद्ध पुरातत्वविद्, भारतीय विद्वान और संस्कृतज्ञ थे। उनकी प्रारंभिक शिक्षा संस्कृत, गणित और दर्शन में हुई। उन्होंने 1956 में कर्नाटक विश्वविद्यालय से गणित एवं सांख्यिकी में प्रथम श्रेणी में प्रथम स्थान प्राप्त किया। इसके पश्चात उन्होंने बॉम्बे विश्वविद्यालय से 1958 में अर्थमिति विषय के साथ स्नातकोत्तर की पढ़ाई में स्वर्ण पदक प्राप्त किया। उन्होंने 1963 में दिल्ली स्कूल ऑफ इकोनॉमिक्स से "Applications of Game Theory to Economic Policy and Planning" पर पीएच.डी. की उपाधि प्राप्त की। पेशेवर जीवन पंचमुखी ने अर्थशास्त्र एवं संस्कृत दोनों क्षेत्रों में अत्यंत महत्वपूर्ण योगदान दिया है। अर्थशास्त्र उनका कार्य "Effective Rates of Protection and Domestic Resource Cost", जो जगदीश भगवती और टी. एन. श्रीनिवासन के साथ किया गया था, 1970 के दशक में भारत की व्यापार नीति पर गहरा प्रभाव डाला। वे संयुक्त राष्ट्र आर्थिक और सामाजिक आयोग एशिया और प्रशांत क्षेत्र के लिए (ESCAP) के सदस्य रहे और नोबेल पुरस्कार विजेता जैन टिनबर्गन के नेतृत्व में विकास मॉडल पर कार्य किया। वे साउथ सेंटर, जेनेवा में जूलियस न्येरेरे के आमंत्रण पर कार्य करने गए थे और विश्व व्यापार संगठन (WTO) के लिए Multilateral Agreement on Investment पर सलाह दी। उन्होंने "Research and Information System for Developing Countries (RIS)" की स्थापना में अहम भूमिका निभाई। संस्कृत और दर्शन पंचमुखी संस्कृत भाषा में कई ग्रंथों के लेखक हैं। उन्होंने श्रीमद्भगवद्गीता के आधुनिक प्रयोग और प्रबंधन सिद्धांतों पर गहन अध्ययन और लेखन किया। वे राष्ट्रीय संस्कृत विद्यापीठम, तिरुपति के दो कार्यकालों तक कुलपति रहे और वहाँ कई नवाचार किए जैसे - संस्कृत विज्ञान प्रदर्शनी, पांडुलिपियों का डिजिटलीकरण और दवैत वेदांत विभाग की स्थापना। प्रमुख पद अध्यक्ष, भारतीय सामाजिक विज्ञान अनुसंधान परिषद (ICSSR) अध्यक्ष, भारतीय अर्थशास्त्र परिषद अध्यक्ष, द इंडियन इकोनोमेट्रिक सोसाइटी (TIES) संस्थापक महानिदेशक, RIS सलाहकार, वित्त मंत्रालय (भारत) कुलपति, राष्ट्रीय संस्कृत विद्यापीठम, तिरुपति सदस्य, भारतीय विदेशी व्यापार संस्थान, जेएनयू, मद्रास स्कूल ऑफ इकोनॉमिक्स और अन्य संस्थाएं कृतियाँ अर्थशास्त्र में प्रमुख पुस्तकें Trade Policies of India (1978) Capital Formation & Output in the Third World (1986) Planning, Development and the World Economic Order (1987) Fiscal Management of the Indian Economy (1992) Towards an Asian Economic Area (1995) संस्कृत और भारतीय दर्शन में पुस्तकें भारतीय आर्थिक सर्वेक्षण (संस्कृत) - राष्ट्रीय संस्कृत विद्यापीठम, 2000 Managing Oneself: Sri Bhagavad Gita - Theory & Practice – मोतीलाल बनारसीदास, 2000 काव्यकुसुमाकरम् - संस्कृत कविताओं का संग्रह विचारवैभवम् - भारतीय विचार पर लेख संग्रह भारतीय अर्थशास्त्रं - संस्कृत में भारतीय अर्थशास्त्र सम्मान एवं पुरस्कार राष्ट्रपति का संस्कृत सम्मान प्रमाणपत्र - 2003President's Award Sanskrit Scholar http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/upload_document/awardees2003.pdf mhrd.gov.in कर्नाटक राज्योत्सव पुरस्कार - कर्नाटक सरकारhttps://karnataka.gov.in/page/Awards/State%20Awards/Rajyotsava+Awards/en Rajyotsava Awards Government of Karnataka 19 जुलाई 2025 en गीता व्याख्यान शृंखला - TTD, SVBC चैनल GITAM फाउंडेशन पुरस्कार - 2013 https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2013-08-10/Gitam-Foundation-Award-for-eminent-economist/68891 Gitam Foundation Award for eminent economist The Hans India 10 August 2013 19 जुलाई 2025 enhttps://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/gitam-foundation-award-2276590 Gitam Foundation Annual Award‑2013 on renowned economist and Sanskrit scholar Dr V R Panchamukhi Deccan Herald 9 August 2013 19 जुलाई 2025 en पद्म श्री - 2025 स्रोत श्रेणी:1936 में जन्मे लोग श्रेणी:जीवित लोग श्रेणी:भारतीय अर्थशास्त्री श्रेणी:भारतीय लेखक श्रेणी:कर्नाटक के लोग श्रेणी:संस्कृत साहित्यकार