411 REFERENCE · Wikibooks
South American Animal Names/Armadillos
Reference material by Wikibooks contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
Armadillo
Scientific name: Cingulata
Portuguese common name: tatu
Spanish common name:
Form Language Family Source Portuguese gloss Notes *iwetɨ Proto-Arawak Arawak Ramirez 2020 tatu *kaʃa Proto-Arawak Arawak Jolkesky 2016 tatu *jaʔi Proto-Nawiki Arawak Jolkesky 2016 tatu *mata Proto-Bolivia Arawak Ramirez 2020 tatu *kapi-re Proto-Bolivia Arawak Ramirez 2020 tatu *sɑ{d}sɑd Proto-Jê Meridional Jê Jolkesky 2010 tatu koipxexka Maxakali Jê Antunes 1999 tatu *okaru Proto-Bororo Bororo Camargos 2013 tatu eféga Oti Oti Quadros 1892 tatu *tõw Proto-Jabuti Jê Nikulin 2020 tatu *taɴ.ô Proto-Jabuti Jê Voort 2007 tatu **tʔa(j)tʔu Proto-Tupi Tupi Corrêa-da-Silva 2010 tatu *tatu Proto-Tupi-Guarani Tupi Corrêa-da-Silva 2010 tatu *tatu Proto-Tupi-Guarani Tupi Mello 2000 tatu sosy Karitiana Tupi Landin 2005 tatu *ndayto Proto-Tupari Tupi Moore & Galucio 1994 tatu paˈroro Tupari Tupi Alves 2004 tatu tátu Warázu Tupi Ramirez 2017 tatu (genérico) *kapaci Proto-Taranoan Carib Meira 1998 tatu kasearí Matanawi Mura Nimuendajú 1925 tatu ka-aihí Mura Mura Hanke 1950 tatu *tahaú-bi Proto-Guahibo Guahibo Christian & Matteson 1972 tatu *kishi- Proto-Arawá Arawa Dixon 2004 tatu *tiʔlɘ(ʔ) Proto-Kawapana Kawapana Rojas-Berscia 2019 tatu teneshawe Shawi Kawapana Rojas-Berscia 2019 tatu *gooɨ Proto-Bora-Muinane Bora Seifart & Echeverri 2015 tatu *n(ē)nï̄́(goï) Proto-Witoto Witoto Aschmann 1993 tatu *(sh)ushu(wi) Proto-Jivaro Jivaro Payne 1981 tatu *pãmu Proto-Tukano Tukano Chacon 2013 tatu pamô Tukano Tukano Ramirez 1997 tatu pl. pamoá, pamoâ. cf. pamô-yãsa, wekɨ̂pamo. *xʷoqotsaχ Proto-Mataguayo Mataco-Guaicuru Viegas Barros 2002 tatu wa̱³la³la²ta³su² Nambikwara Nambikwara Kroeker 1996 tatu nũ̱³na²ta³su² Nambikwara Nambikwara Kroeker 1996 tatu do grupo quinze quilo, igualzinho do tatu liso o∙boˈa Sanuma Yanomami Autuori 2013 tatu ndoĩ / doi Arara do Rio Branco Arara Hargreaves 2007 tatu [ˈdoj] ~ [ˈdoɪ̰] Arara do Rio Branco Arara d'Angelis 2010 tatu muraka Záparo Záparo Beier et al. 2014 tatu apá̠tsĕ Omurano Omurano Tessmann 1930, in O'Hagan 2011 tatu ni-hauyacaque (ni-la) Canichana Aiwa-Canichana Crevels 2012 tatu malatsitsik Trumai Trumai Guirardello-Damian 2011 tatu épí Guató Guató Postigo 2009 tatu piu Rikbaktsa Jê Tremaine 2007 tatu *tɪʔlɘ(ʔ) Proto-Kawapana Kawapana Rojas-Berscia & Nikulin 2021 tatu *jajo Proto-Tupari Tupi Nikulin & Andrade 2020 tatu wë́y Yuhup Nadahup Silva & Silva 2012 tatu maru Kanamari Katukinan Ishy 2018 tatu
Giant armadillo
Scientific name: Priodontes maximus
Portuguese common name: tatu-canastra
Spanish common name: tatu carreta
Form Language Family Source Portuguese gloss Notes *mVɾuɾV ? Proto-Pidjanan Arawak Meira 2019 tatu-canastra, tatu sp. *ajana Proto-Japurá-Colombia Arawak Ramirez 2020 tatu-canastra *ʊʊka-Ta Proto-Japurá-Colombia Arawak Ramirez 2020 tatu-canastra *aça / *ʊçʊ Proto-Bolivia Arawak Ramirez 2020 tatu-canastra *ʔõ̌k’ Proto-Makú Oriental Nadahup Martins 2005 tatu-canastra tõori Djeoromitxi Jê Ribeiro 2008 tatu-canastra tãʊ tʃi Arikapu Jê Ribeiro 2008b tatu-canastra kerejety Karitiana Tupi Landin 2005 tatu canastra maroro-aˈto Tupari Tupi Alves 2004 tatu-canastra maroroaˈto Tupari Tupi Alves 2004 tatu-canastra tatu-wúhu Warázu Tupi Ramirez 2017 tatu-canastra [wúhu ‘grande’] *pikot Proto-Chapakura Chapakura Angenot 1997 tatu gigante (esp.) tikipan Wari’ Chapakura Sousa 2009 tatu-canastra ókara Sikuani Guahibo Ramirez 2020 tatu-canastra *ipɘ Proto-Kawapana Kawapana Rojas-Berscia 2019 tatu-canastra wekɨ̂-pamo Tukano Tukano Ramirez 1997 tatu-canastra pl. wekɨ̂-pamoa. wa̱³la³lhu² Nambikwara Nambikwara Kroeker 1996 tatu-canastra mulula Sabanê Nambikwara Antunes 2004 tatu-canastra waka Yanomame Yanomami Emiri 1987 tatu-canastra (Priodontes maximus) zhapnájma Muniche Muniche David et al. 2009 tatu-canastra kɨraytya muraka Záparo Záparo Beier et al. 2014 tatu-canastra ajtɕuhiri Urarina Urarina Olawsky 2007 tatu-canastra malatsitsik yuraw Trumai Trumai Guirardello-Damian 2011 tatu-canastra malatsitsik yuraw Trumai Trumai Guirardello-Damian 2011 tatu-canastra muito maior que o tatu comum, possuindo garras grandes e perigosas çoronã Kwazá Kwazá Manso 2013 tatu-canastra marura Aikanã Aikanã Silva 2012 tatu-canastra kapajre Kanoê Kanoê Bacelar 2010 tatu-canastra ótò dʒípí Guató Guató Postigo 2009 tatu canastra malúla Irantxe Irantxe Pereira 1960 tatu canastra òk Hupda Nadahup Ramirez 2006 tatu-canastra (mamífero da família dos dasipodídeos, Priodontes maximus) *ɪpɘ Proto-Kawapana Kawapana Rojas-Berscia & Nikulin 2021 tatu-canastra wë́y Yuhup Nadahup Silva & Silva 2012 tatu-canastra, mamífero da família dos dasipodídeos, Priodontes maximus; nome genérico para tatus, mamíferos da família dos dasipodídeos
Three-banded armadillo
Scientific name: Tolypeutes
Portuguese common name: tatu-bola
Spanish common name:
Form Language Family Source Portuguese gloss Notes *boto Proto-Bororo Bororo Camargos 2013 tatu-bola pamô Tukano Tukano Ramirez 1997 tatuzinho-bola pl. pamoá, pamoâ. cf. pamô-yãsa, wekɨ̂pamo. a̱³lat³su² Nambikwara Nambikwara Kroeker 1996 tatu-bola do campo preto tut²ta³li²su² Nambikwara Nambikwara Kroeker 1996 tatu-bola do mato totaliʔ Sabanê Nambikwara Antunes 2004 tatu-bola Tolypeutes tricinctus neleka Yatê Yatê Sá 2000 tatu-bola durere Aikanã Aikanã Silva 2012 tatu-bola kũkoe pyty Kanoê Kanoê Bacelar 2010 tatu-bola
Six-banded armadillo
Scientific name: Euphractus sexcinctus
Portuguese common name: tatu-peba
Spanish common name:
Form Language Family Source Portuguese gloss Notes *ɦid Proto-Jê Meridional Jê Jolkesky 2010 tatupeba oská Umutina Bororo Huare 2015 tatu peba wari Umutina Bororo Huare 2015 tatu peba paroroʔiˈri Tupari Tupi Alves 2004 tatu-peba tatu-ðakame-wúhu Warázu Tupi Ramirez 2017 tatupeba [possívelmente: -aka ‘cabeça’, me ‘achatada’, wúhu ‘grande’ > ‘tatu-grande-de-cabeça-achatada’] yalay Sabanê Nambikwara Antunes 2004 tatu-peba ni-sti Canichana Aiwa-Canichana Crevels 2012 tatu-peba txhatka Yatê Yatê Sá 2000 tatupeba kaikuri Kwazá Kwazá Manso 2013 tatu-peba jipäi Aikanã Aikanã Silva 2012 tatu-peba
Nine-banded armadillo
Scientific name: Dasypus novemcinctus
Portuguese common name: tatu-galinha
Spanish common name:
Form Language Family Source Portuguese gloss Notes *jaʔi Proto-Japurá-Colombia Arawak Ramirez 2020 tatu-galinha *jêwo Proto-Makú Oriental Nadahup Martins 2005 tatu-galinha *wêciʔ Proto-Makú Oriental Nadahup Martins 2005 tatu-galinha tõo Djeoromitxi Jê Ribeiro 2008 tatu-galinha taʊ mbrəɪ Arikapu Jê Ribeiro 2008b tatu-galinha tatu-takúra Warázu Tupi Ramirez 2017 tatu-galinha [takúra ‘galinha’] kwaraʔ; kwariʔ Wari’ Chapakura Sousa 2009 tatu-galinha nũ̱n³su² Nambikwara Nambikwara Kroeker 1996 tatu-galinha lisinho aʔoluʔ Sabanê Nambikwara Antunes 2004 tatu-galinha opo Yanomame Yanomami Emiri 1987 tatu-galinha (Dasypus novemcinctus) doux Ayamán Jirajara Oramas 1916 tatu-galinha dot, dok Gayón Jirajara Oramas 1916 tatu-galinha haru Kwazá Kwazá Manso 2013 tatu-galinha hary-isi’i, hary-mäi Aikanã Aikanã Silva 2012 tatu-galinha kapajretsĩkwa Kanoê Kanoê Bacelar 2010 tatu-galinha iamaiminí (iohú) Irantxe Irantxe Pereira 1960 tatu-galinha yëw-hõ̀ Hupda Nadahup Ramirez 2006 tatu-galinha (Dasypus novemcinctus) yë́w-pö́g Yuhup Nadahup Silva & Silva 2012 tatu-galinha, mamífero da família dos dasipodíceos, Dasypus novemcinctus
Greater long-nosed armadillo
Scientific name: Dasypus kappleri
Portuguese common name: tatu-quinze, tatu-quinze-quilos
Spanish common name:
Form Language Family Source Portuguese gloss Notes tõotxitxi Djeoromitxi Jê Ribeiro 2008 tatu-quinze taʊ tʃitʃi Arikapu Jê Ribeiro 2008b tatu-quinze pikot Wari’ Chapakura Sousa 2009 tatu-quinze-quilos álitali Sikuani Guahibo Ramirez 2020 tatu-quinze a̱³la²ta³su² Nambikwara Nambikwara Kroeker 1996 tatu-quinze-quilos harurai Kwazá Kwazá Manso 2013 tatu-quinze hary Aikanã Aikanã Silva 2012 tatu-quinze kũkoe Kanoê Kanoê Bacelar 2010 tatu, tatu-peludo, tatu-quinze-quilos yëw-s’á Hupda Nadahup Ramirez 2006 tatu-quinze-quilos (Dasypus kappleri) yë́w Yuhup Nadahup Silva & Silva 2012 tatu-quinze-quilos, mamífero da família dos dasipodíceos, Dasypus kappleri
Sources