411 REFERENCE · Wikibooks
Tyap/Vocabulary
Reference material by Wikibooks contributors. This retains its source identity and is not 411 news reporting.
Contents : Nkyangmami
Arts
Business and economy
Colours
Dates and time
Environment
Food and drinks
Health and Medicine
History
IT
Law
Linguistics
Place names, nationalities, and languages
Politics
Professionals
Science and technology
Sports
Transportation
A̱sa̱khwot ※ Colours
Tyap Colour English a̱shong red a̱lyemu, tswuo orange bagina yellow lyilyim, a̱kwop, a̱li̱ga̱shi green bula blue a̱meti̱t purple mbyin brown a̱gurma pink a̱sai white ntong grey a̱dyundyung black a̱ghwum maroon khaan creamy white
Others are: a̱da̱nzwak (dark brown), a̱ja̱jiat (pure white), a̱shyui (reddish-brown/maroon), kyai tswazwa (sky blue), a̱shyim a̱kwop (yellowish green), a̱shyim a̱kwop na̱ kyiai ma̱ng bula (bluish-green, cyan), a̱baan/khan (milk).
Apart from A̱shong, A̱sai, A̱dyundyung, lyilyim and A̱ja̱jiat, it is advisable to first say A̱sa̱khwot before saying any of the colours above to make complete meaning.
Á̱tuk ma̱ng Jen ※ Dates and Time
+ Swáng a̱lyiat ji̱ byia̱ a̱meang ma̱ng jen※ Terminologies associated with timeTyapEnglishMa̱nini, Ma̱ninikaNowJenjini̱shi, Mi̱ di̱ kwi njenLaterA̱fwun (ka)TodayA̱tson (ka)TomorrowLyuo (hu)YesterdayA̱ti̱kyia̱ (ka)A day after tomorrowA̱ti̱kyia̱ kwamam lyuo (ka)A day before yesterdayMi̱ di̱ yong huniCurrentlyMi̱ di̱n jen ji̱ swak a̱niPreviouslyA̱tuk (ka)DateMam (hu)Day (of 12 hours)A̱tuk (ka)Day (of 24 hours)A̱tsotson (ka), Tsotson (ka)MorningA̱ta̱mam (ka), Ta̱mam (ka)AfternoonJenshyung (ji)EveningA̱tyetuk (ka)/A̱kyetuk (ka)NightSati (hu)WeekZwat (ji)MonthA̱lyia̱ (ka)YearTa̱ulyia̱ A year beforeA̱leang (ka)Current yearA̱lyia̱ cobai (ka)A year afterJen (ji)TimeA̱cak (ka)Season
+ Mmam sati na ※ Days of the weekTyapEnglishA̱tuk Ladi (ka)SundayA̱tuk A̱ta̱nii (ka)MondayA̱tuk Ta̱lata (ka)TuesdayA̱tuk La̱ra̱ba (ka)WednesdayA̱tuk A̱laamit (ka)ThursdayA̱tuk Juma (ka)FridayA̱tuk A̱sa̱ba̱t (ka)Saturday
+ Zwát a̱lyia̱ ji ※ Months of the yearTyapEnglishZwat Jhyiung (ji)JanuaryZwat Sweang (ji)FebruaryZwat Tsat (ji)MarchZwat Nyaai (ji)AprilZwat Tswuon (ji)MayZwat A̱taa (ji)JuneZwat A̱natat (ji)JulyZwat A̱ni̱nai (ji)AugustZwat A̱kubunyiung (ji)SeptemberZwat Swak (ji)OctoberZwat Swak ma̱ng Jhyiung (ji)NovemberZwat Swak ma̱ng Sweang (ji)December
Kyayak ma̱ng nkyangswuo ※ Food and drinks
+ Names of raw foods (Lyulyoot a̱bun nkyayak /Lʲúlʲo:d əbun ŋ̀kʲájag/)TyapEnglishJi̱njok (ji)BeansA̱cyi (ka)YamA̱gurma a̱nfwuong (wu)GarlicA̱gurma (wu)OnionA̱myia̱ (na)/Hya̱u (hu)Oil/FatsA̱nyenyiat nfak (wu), Shuga (ji)SugarCyia̱ga̱vang (hu)RiceNfak (na)SaltNyinyep (hu)SpinachKwon (hu)VegetableSwaat (also Swurak) (ji)Sorghum/Guinea cornShita (ji)PepperShita a̱byin (ji)GingerShyui (ji)PeanutTong (hu)HoneyTumatut (ji)TomatoTson (ji)FonioZuk (ji)Millet
+ Names of cooked foods (Lyulyoot nkyayak weang /Lʲúlʲo:d ŋkʲájag wɛjaŋ/)TyapEnglishTuk cyi (hu)Pounded yam pasteTuk swakpat (hu)Corn pasteTuk cyia̱ga̱vangRice pasteA̱ka̱ti (wu)Corn sauceA̱ka̱ti cyi (wu)Yam sauceNyiung (hu)Soup
+ Names of drinks (Lyulyoot nkyangswuo /Lʲúlʲo:d ŋkʲáŋsʷwo/)TyapEnglishA̱ta̱bwai (na)PorridgeBuza (hu)MeadA̱kan (na)BeerA̱kpa̱nkoot (wu)Millet grained porridgeA̱kamu (wu)PapA̱sa̱khwot (na)WaterA̱baan (na)MilkTii (hu)TeaKwofi (wu)Coffee
Lyenlilyem ※ Linguistics
A
A̱lama wu = Symbol
A̱lyem ka = Language, tongue
A̱lyiat na = Speech
A̱tyong ka = Syllable; paragraph
B
Bwoi a̱lyoot hu = Etymology
G
Ga̱lyuut = Font
K
Kham a̱lyiat ji = Phrase
L
Lang a̱lyiat hu = Sentence
Lyiat = to Speak
Lyuut hu = to write, writing, script
N
Nwap ji = Ethnic group, tribe; language
S
Swang a̱lyiat ji = Word
T
Ta̱zut = to Inscribe
Y
Yei hu = Pronunciation
Z
Zwunzwuo ji = Mark, character, code
Zwunzwuo a̱lyem ji = Alphabet
Lyulyoot a̱ka̱vwuo, bibyinneet, ma̱ng lilyem ※ Place names, nationalities, and languages
Place names
+ A̱baka̱keang, A̱ka̱keang, ma̱ng A̱ca̱cet a̱ka̱keang ma̱ A̱byin A̱nienzi̱t ※ Villages, Towns, and Cities in Nenzit land TyapEnglish (/Hausa)A̱bwuiyap (wu)RohogoFantswam (hu)KafanchanGwoot (hu)KagoroTsok (ji)ManchokNietcen A̱fakanZangon Kataf
+ A̱ca̱cet a̱ka̱keang ta̱cya̱ ※ World citiesTyapEnglishA̱buja (ji)AbujaNduguli (wu)MaiduguriUrusha̱lima (hu)JerusalemLegwot (wu)LagosNja̱t (ji)JosAtina (wu)AthensDa̱maskut (wu)DamascusIska̱nda̱riya (wu)AlexandriaRom (wu)RomeSa̱lamit (ji)Salamis
+ Bibyin swanta ※ CountriesTyapEnglishNaijeriya (ji)NigeriaItyopya (wu), Ha̱basha (wu)EthiopiaMa̱sa̱t (wu), Ma̱sa̱rEgyptIsi̱rela (wu)IsraelSudanSudanSudan A̱takSouth SudanSuriyaSyriaItaliyaItalyLi̱biyaLibyaA̱gba̱ndang Bi̱ri̱ti̱nGreat BritainHelatGreeceMa̱kidoniya A̱zaNorth MacedoniaMa̱litaMaltaKuburutCyprusKonggoCongoMaliMaliTurkiyaTurkeyPa̱la̱stinaPalestineRoshiyaRussiaNdiyaIndiaMorokoMoroccoNinjerNigerGanaGhanaAfrika A̱tak South AfricaCainaChinaJami̱niGermanyJa̱panJapanKenyaKenya
+ Nvam-a̱byin ※ ContinentsTyapEnglishAfrikaAfricaA̱siyaAsiaYuropEuropeA̱streliyaAustraliaAmerika A̱zaNorth AmericaAmerika A̱takSouth AmericaA̱ntati̱kaAntarctica
+ Nkyai a̱sa̱khwot ※ Oceans/SeasTyapEnglishA̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot Ati̱lantikAtlantic OceanA̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot NdiyaIndian OceanA̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot A̱takSouthern OceanA̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot AtikArctic OceanA̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot Pasi̱fikPacific OceanKyai a̱sa̱khwot MeditaroniyaMediterranean Sea
+ Lilyem ※ LanguagesTyapEnglishShong, Nggi̱li̱tEnglishKpatHausaGhwangkpang, YorubaYorubaKuma̱cyi, IgboIgboFi̱ransaFrenchA̱biruHebrewHelenGreekLa̱ra̱baArabic
Á̱nietnta̱m ※ Professionals
+ Á̱nietnta̱m ※ ProfessionalsTyapEnglishA̱bwok (wu) Physician (of any sort)A̱bwok-á̱niet (wu) DoctorA̱bwok-a̱nyunyung (wu) DentistA̱bwok-nyám (wu) Veterinary doctorA̱bwok-ntswam (wu)EngineerA̱fwu (wu)BlacksmithA̱na̱mbwon (wu) NurseA̱tyokat (/A̱tyu-a̱kat) (wu)HunterA̱tyubwom (wu)SingerA̱tyuluk (wu)DriverA̱tyuluk a̱man-tswam (wu)PilotA̱tyulyuut nkwambwat/nta̱ka̱da (wu)Author/writerA̱tyukhap (wu)FarmerA̱tyukwat (wu)BarberA̱tyushei A̱lyiat A̱gwaza (wu) PreacherA̱tyutsot bubwom (wu)MusicianA̱tyutsot nkwambwat/nta̱ka̱da (wu)TypistA̱tyutyiet (wu)TeacherA̱tyutywai (/A̱tyutwai) (wu)TailorKapinta (wu) Carpenter Nggwonshan (ka)Police
A̱ka̱cyet ※ Transportation
+ Nkyangcung ※ VehiclesTyapEnglishTsaai tswam (ji)BicycleA̱bakputkput (ka), Tsaai ndong (ji)MotorbikeA̱da̱dei ma̱to (wu)CarA̱gba̱ndang ma̱to (wu)Truck, lorryBos (hu)BusA̱taintuut (wu), Kyangcung a̱byin (hu)TrainA̱man tswam (ka)AeroplaneKukwon a̱wak (hu)Canoe, boatA̱gba̱ndang kukwon a̱wak (wu)ShipKyangcung a̱sa̱khwot (hu)Water vehicle
<<Back to previous Lesson
On to the next Lesson>>