Dutch/Lesson 5

les 5 De weg vragen ~ Asking directions Grammar: Verbs Grammar: The four moods Grammar:The present tense Gesprek 5-1 Vocabularyde voetfile:nl-voet.oggfootzoekenfile:nl-zoeken.oggto look for, searchhet stationfile:nl-station.oggstationvertellenfile:nl-vertellen.oggto tellvindenfile:nl-vinden.oggfindlinksfile:nl-links.oggleftrechtsfile:nl-rechts.oggrightde wegfile:nl-weg.oggroad, wayhet gebouwfile:nl-gebouw.oggbuildingde bestemmingfile:nl-bestemming.oggdestinationuitzienfile:nl-uitzien.oggto look likeinderdaadfile:nl-inderdaad.oggindeed Het mooie station noicon|20px John is te voet on foot op zoek naar in search of het station en spreekt een voorbijganger passer by aan. Kunt u mij alstublieft please vertellen tell waar where ik het station kan vinden find? Zeker, neem take de derde third straat aan uw rechterhand right hand. Als If u de weg way volgt follow, dan then vindt u het station aan de linkerkant left side. Het is een prachtig beautiful gebouw building. U kunt het niet missen. Hartelijk dank Thanks you very much! Ik vind het wel will find it all right. Hij volgt de weg en vindt finds zijn bestemming destination. Dat gebouw ziet looks er inderdaad indeed mooi uit. Vind je ook niet? thumb|300px|Station Valkenburgstation het station het station John is looking for the station on foot and addresses a passer by Kunt u mij alstublieft vertellen waar ik het station kan vinden.? - Can you please tell me where I can find the (train) station? Zeker, neem de derde straat aan uw rechterhand. - Certainly, take the third street on your right. Als u de weg volgt, dan vindt u het station aan de linkerkant. - If you follow the road, you'll find the station on your/the left-hand side. Het is een prachtig gebouw. U kunt het niet missen. - It is a beautiful building. You cannot miss it. Hartelijk dank! Ik vind het wel - Thanks you very much! I'll find it (don't worry) Hij volgt de weg en vindt zijn bestemming - he follows the road and finds his destination. Dat gebouw ziet er inderdaad mooi uit. - That building looks beautiful indeed. Vind je ook niet? - Wouldn't you agree? (Lit: Don't you find that also?) waar of niet waar Is dit waar of niet waar? Johns bestemming is de boekhouding De voorbijganger is een Engelsman Het gebouw is in de tweede straat rechts John mist zijn trein John rijdt op een motor Het stationsgebouw is inderdaad prachtig Johns bestemming is de boekhouding - niet waar: hij is op zoek naar het station De voorbijganger is een Engelsman - niet waar: hij spreekt Nederlands Het gebouw is in de tweede straat rechts - niet waar: de derde straat John mist zijn trein - niet waar John rijdt op een motor - niet waar: hij is te voet Het stationsgebouw is inderdaad prachtig - zeker, dit is waar Notice that John uses the polite forms "alstublieft" (please) and "hartelijk dank" (thank you very much) to a total stranger rather than the more informal "alsjeblieft and "dank je". Grammatica 5-1 ~ Conjugation of verbs; the four moods Dutch has a relatively simple system of verbs with four moods and eight tenses. The Dutch verb has a few more endings than the English one. We will focus on three forms: stem stem + -t stem + -en Imperative mood neem neemneemt neemtnemen nemen The simplest form is the imperative mood. As in English it is simply the stem of the verb: Neem! - take! There is a (rather archaic) plural of the imperative, that takes an extra -t: Neemt! - take (you all!). Often imperatives are 'softened' to a kind request or encouragement with modal adverbs like maar or even: Ga weg - Go away! (This is pretty curt, even offensive: Get lost!) Ga even weg - Please leave me alone for a moment (A kind request: do me a favor) Ga maar weg - You can go now, that's OK. (An encouragement or permission) In polite address with 'u' often a -t is added, although grammarians don't always consider that an imperativeThe linguistic advice of the Taalunie and are downright contradictory. One one page it is said that the imperative gets a -t in the presence of the personal pronoun u, on the other it says that this is not an imperative! The case of to be is not discussed, but it is hard to argue that weest u is not an imperative, because an indicative u weest does not exist. The other authoritative source the Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) has little more to offer than a few weasel words. The author of this book thinks that the Taalunie is simply mistaken in its analysis: Gaat u zitten - please sit down Weest u niet bang - don't be afraid Indicative mood in the present tense By far the most important mood is the indicative one and its tenses. We will look at the present tense only here. The first person singular has the same form as the imperative: neem! - take! ik neem - I take The third person (he/she) singular acquires a final -t in the present. In English it gets a -s instead: ik volg - I follow hij volgt - he follows In contrast to English this also applies to the second person singular: jij vindt - you find (informal) U kunt - you can (formal, polite) However, the -t ending is lost for the informal jij form, when the word order is reversed, e.g. when asking a question: Vind je dat ook niet? thumb|200px|vertellen het vertellen van verhalen The Dutch verb has a 'plural' form that generally ends in -en, which is used for all plural persons and for the infinitive as well: vertellen - to tell wij nemen - we take jullie volgen - you (all) follow zij kunnen - they can Notice that the vowel usually does not change and therefore we are doubling either consonants or vowels when we go from one syllable to two: vertel - vertelt - vertelˑlen => single e remains [ɛ] in syllable closed by extra l. loop - loopt - loˑpen => o remains [o], even in the closed syllable, as indicated by "oo". Brief exercise Choose the correct form of the verb, then hover you mouse over the verb to see the right answer. jij (werken) werktik (lopen) loopwij (lopen) lopenjullie (werken) werkenu (graven) graaftzij (kijken) kijkenwij (volgen) volgenik (bereiken) bereik(verkopen) verkoop ik?(werken) werk!!(zitten) zitten wij?(halen) haal jijhij (verstoppen) verstopthet (waaien) waaitwij (begrijpen) begrijpen Fill in the correct verb form in the blank. Hover to check the answer. [werken]. Waar _____ werk jij? [gaan]. Zij _____ gaan allebei naar het concert. [bibberen]. Het kindje _____ bibbert van de kou. [pakken]. Ik _____ pak de kaart even. [eten]. ____ Eet u graag pannenkoeken met spek? Infinitive mood maken makenmoeilijk moeilijketen eten The plural form is also the infinitive of the verb: wij maken - we make maken - to make It occasionally takes 'te' as in English 'to' but that is more exceptional in Dutch. The form with te is known as the extended infinitive and it has its own uses. Some of them are quite comparable to what happens in English: dat is moeilijk te maken - that is hard to make The infinitive can be used as a noun where English uses the gerund in -ing. It is always neuter in gender: vertellen vertelleneten etenleven leven het vertellen van volkverhalen is een leuk tijdverdrijf. the telling of folktales is a nice pastime. het eten - the food, the meal het eten is klaar! - dinner's ready! het leven - life There is a present participle, it ends in -end(e) rather than -ing. It is used mostly as an adjectiveParticiples are revisited extensively in Lesson 22: volgen volgenvolgend volgend de week die volgt → de volgende week the week that follows → the following week volgend jaar next year There are forms ending in -ing in Dutch but they are (feminine) nouns of action only loosely associated with the verb they derive from, e.g. vertalen vertalenvertaling vertaling vertalen - to translate de vertaling - the translation We will revisit verbal nouns much more extensively in one of the later lessons. Some verbs are monosyllabic, e.g. zie zieziet zietzien zien zien - to see ik zie - I see hij ziet - he sees zij zien - they see Subjunctive mood neme nemezij zijgehakt gehakt The subjunctive mood is even rarer in Dutch than it is in English. It only exists in third person singular and (with few exceptions) present tense. It looks like the infinitive minus -n: Men neme twee pond gehakt lit. (May) one take two pounds of ground beef (minced meat) Het zij zo - be it so It is only mentioned here for the sake of completeness. It is only used in a few wishes and recipes. Some irregular verbs Of course, there are a number of irregular verbs in Dutch, but often they are the same ones as in English. In English can and may do not take an -s in the third person. In Dutch a similar thing happens: kunnen kunnenkan kankunt kunt kunnen ik kan - I can jij kunt - you can hij kan - he can (no t in Dutch - no s in English) mogen mogenmag mag mogen ik mag - I may jij mag - you may hij mag - he may (no t - no s) We will revisit irregulars later. Exercise 5.1 Read conversation 5.1 again and underline all verbs. Mark all endings as 0) - none 1) - t and 2) -en and identify in each case why this ending is used. Verb endings Kunt u mij vertellen waar ik het station kan vinden.? Zeker, neem de derde straat aan uw rechterhand. Als u de weg volgt, dan vindt u het station aan de linkerkant. Het is een prachtig gebouw. U kunt het niet missen. Ik vind het wel. Hij volgt de weg en vindt zijn bestemming Dat gebouw ziet er inderdaad mooi uit. Vind je ook niet? Kunt u mij vertellen waar ik het station kan vinden.? Zeker, neem de derde straat aan uw rechterhand. Als u de weg volgt, dan vindt u het station aan de linkerkant. Het is een prachtig gebouw. U kunt het niet missen. Ik vind het wel. Hij volgt de weg en vindt zijn bestemming Dat gebouw ziet er inderdaad mooi uit. Vind je ook niet? Kunt (2nd pers. formal.) vertellen (inf.) Kan0 (1st person) vinden (inf.) Neem 0 (imperative) volgt (2nd pers.) vindt (2nd pers.) is (3rd person irregular.) kunt (2nd person.) missen (infinitive.) vind 0 (1st person) volgt (3rd person) vindt (3rd person). ziet (3rd person) vind 0 (2nd pers informal reverse order). Exercise 5.2 Translate into Dutch: Translate into Dutch Take the train! Can you (fam.) tell folktales? The station is in the next street. We can follow the road. What is the street on the left called? Take the train! - Neem de trein! Can you (inf.) tell folktales? - Kun je volksverhalen vertellen? The station is in the next street. - Het station is in de volgende straat. We can follow the road. - We kunnen de weg volgen. What is the street on the left called? - Hoe heet de straat aan de linker kant? Notice the word order in 4: the infinitive is put at the end of the sentence. Grammatica 5-2 Clitics revisited thumb|200px|Obama kijkt in de spiegel. spiegel spiegel As shown before many personal pronouns have a strong and a weak form: mij, me - me (object) jij, je - you (subject) jou, je - you (object) wij, we - we zij, ze - they or she hen, ze - them The weak forms me, je, we and ze are used when the emphasis lies on some other part of the sentence. The strong form expresses mild emphasis. Hij ziet me in de spíégel - He sees me in the mirror (not on television). Hij ziet míj in de spiegel - He sees me in the mirror (not my mother). Some pronouns do not have clitics, like u and jullie. In the spoken language there are more weak forms than in the written one, e.g. for he (ie), him ('m) and for her (d'r or 'r) Dat heeft-ie niet gedaan - He ain't done it Hij heeft 'r geslagen - He beat 'r up Ze hebben 'm gezien -- They spotted 'im In the written language they are often written in full hij, haar and hem. For possessive pronouns the same holds. Compare: Mijn motor is een Honda. Wat is jouw motor? - My bike is a Honda. What is your bike? Ik wil graag een ritje op je motor maken. - I'd love to ride y'r bike! mijn, m'n - my jouw, je - your zijn, z'n - his haar, (d'r)- her Again the spoken language has a clearer distinction than the written one. The forms m'n, z'n, and especially d'r are often written as mijn, zijn and haar in formal writing. The form je is pretty much the only clitic possessive generally accepted in writing. Woordenschat 5 Dutch term Audio file English translation de tafel nl-tafel.ogg tafel table zekernl-zeker.ogg zeker certain(ly), sure inderdaadnl-inderdaad.ogg inderdaadindeed vertellennl-vertellen.ogg vertellento tell missen nl-missen.ogg missen to miss volgennl-volgen.ogg volgento follow ziennl-zien.ogg zien to see U kuntnl-u.ogg U nl-kunt.ogg kuntYou can de bestemming (f.)nl-bestemming.ogg bestemming the destination prachtignl-prachtig.ogg prachtigbeautiful mooinl-mooi.ogg mooifine, pretty, beautiful het stationnl-station.ogg station the train stationde kant (m.)nl-kant.ogg kantthe sidede weg (m.)nl-weg.ogg wegthe roadde spiegel (m.)nl-spiegel.ogg spiegelthe mirrorhet gebouwnl-gebouw.ogg gebouwthe building Quizlet The vocabulary of this lesson can be trained at Quizlet (27 terms) Progress made If you have studied this lesson well, you should know the four moods of the verb know how to form a present tense be able to use Dutch personal pronouns in all their forms Cumulative term count Cycle 1: 579 terms Cycle 2: Lesson 5: 25 terms Grand total 604 terms Appendix